ارزیابی CAISI نشان می‌دهد مدل‌های DeepSeek از مدل‌های آمریکایی عقب مانده‌اند

مرکز استانداردها و نوآوری هوش مصنوعی (CAISI) در مؤسسه NIST آمریکا ارزیابی‌ای از مدل‌های هوش مصنوعی شرکت چینی DeepSeek انجام داده است. نتایج نشان داده است که در معیارهای مختلف از جمله عملکرد، هزینه، امنیت و میزان پذیرش، مدل‌های DeepSeek پایین‌تر از مدل‌های مرجع آمریکایی قرار دارند.
همچنین این ارزیابی به برخی نقاط ضعف امنیتی قابل توجه اشاره دارد: مدل‌های DeepSeek نسبت به تکنیک‌های هکِ عامل‌محور یا jailbreaking حساس‌تر هستند.
در گزارش گفته شده است که DeepSeek در چند مورد به گفتمان‌ها یا روایت‌های حزب کمونیست چین گرایش نشان داده است.

تحلیل:

• این نتیجه، بازی ژئوپلیتیکی در حوزه هوش مصنوعی را روشن‌تر می‌کند: ارزیابی رسمی دولت آمریکا تأکید دارد که مدل‌های چینی در برخی جنبه‌ها هنوز نتوانسته‌اند به رقابت برآیند، به خصوص در امنیت و قابلیت اطمینان.
• با این حال، چنین ارزیابی‌هایی ممکن است منجر به محدودیت‌های بیشتر برای استفاده از مدل‌های چینی در پروژه‌های بین‌المللی، به خصوص در کشورهایی که با فشارهای امنیتی مواجه‌اند، شود.
• شرکت‌های چینی احتمالا تلاش بیشتری برای بهبود مدل‌ها، افزایش ایمنی و پیامدهای اخلاقی خواهند کرد تا در سبد انتخاب جهانی رقابت کنند.
• از منظر بازار، اگر کاربران و مشتریان بین‌المللی به ارزیابی‌های مستقل توجه کنند، برتری مدل‌های غربی ممکن است تقاضا را به سمت مدل‌های آمریکایی سوق دهد.

۱. ابعاد فنی و عملکردی

• گزارش CAISI/NIST نشان می‌دهد که مدل‌های DeepSeek (چین) از نظر:
  • عملکرد (performance) → دقت پاسخ‌ها و توانایی در پردازش وظایف پیچیده پایین‌تر بوده‌اند.
  • هزینه (efficiency/cost) → احتمالاً بهینه‌سازی سخت‌افزاری و نرم‌افزاری آنها کمتر از مدل‌های آمریکایی مثل OpenAI، Anthropic یا Google DeepMind است.
  • امنیت (safety & robustness) → نقطه ضعف جدی دارند؛ مخصوصاً در برابر jailbreaking و حملات عامل‌محور، که تهدیدهای مهم برای مدل‌های زبانی محسوب می‌شود.
  • پذیرش (adoption) → یعنی شرکت‌ها و توسعه‌دهندگان بین‌المللی کمتر حاضر به استفاده از این مدل‌ها هستند.

این ترکیب ضعف‌ها نشان می‌دهد که چین هنوز در فاز «catch-up» است و نتوانسته در تمام ابعاد هم‌سطح مدل‌های آمریکایی عمل کند.

۲. بُعد امنیتی

• آسیب‌پذیری در برابر jailbreak یعنی کاربران می‌توانند به راحتی محدودیت‌های ایمنی مدل را دور بزنند.
• در مقیاس کلان، این مسئله می‌تواند پیامدهای سایبری و اطلاعاتی داشته باشد؛ چرا که مدل‌های DeepSeek به‌عنوان یک «بک‌دور امنیتی» در نظر گرفته می‌شوند.
• این ضعف، خوراکی است برای دولت آمریکا تا استدلال کند: «مدل‌های چینی برای استفاده در پروژه‌های حساس یا زیرساختی امن نیستند.»

۳. بُعد سیاسی و ایدئولوژیک

• گزارش NIST اشاره می‌کند که در برخی خروجی‌ها، مدل‌های DeepSeek به روایت‌های حزب کمونیست چین (CCP narratives) گرایش نشان داده‌اند.
• این یعنی حتی در بعد محتوایی هم نوعی «سوگیری ایدئولوژیک» شناسایی شده است.
• چنین برچسبی عملاً مانعی خواهد بود برای پذیرش جهانی این مدل‌ها، مخصوصاً در کشورهایی که با نفوذ اطلاعاتی چین حساسیت دارند.

۴. پیامدهای ژئوپلیتیکی

• این گزارش بخشی از جنگ سرد فناوری بین آمریکا و چین است:
  • آمریکا با نشان دادن ضعف‌های DeepSeek، به متحدان خود (اروپا، آسیا، خاورمیانه) سیگنال می‌دهد که استفاده از مدل‌های چینی ریسک دارد.
  • این رویکرد مشابه همان کاری است که در حوزه 5G و هواوی انجام شد؛ ابتدا برچسب ناامن زدن، بعد محدودسازی استفاده در کشورهای هم‌پیمان.
• در نتیجه، کشورهایی که بین فناوری غربی و چینی مردد هستند، بیشتر به سمت مدل‌های آمریکایی متمایل خواهند شد.

۵. پیامدهای بازار

• برتری مدل‌های آمریکایی تقویت می‌شود؛ به ویژه OpenAI، Anthropic و Google DeepMind.
• شرکت‌های چینی (مثل DeepSeek، Baidu و Alibaba Cloud) برای رقابت جهانی ناچار می‌شوند:
  • روی امنیت و مقاومت در برابر jailbreak سرمایه‌گذاری بیشتری کنند.
  • استانداردهای اخلاقی و شفافیت خروجی‌ها را بهبود دهند تا اعتماد بین‌المللی جلب شود.
• اما در کوتاه‌مدت، مشتریان بین‌المللی (به‌خصوص شرکت‌های غربی و چندملیتی) به سمت مدل‌های آمریکایی یا اروپایی خواهند رفت.

۶. جمع‌بندی

این ارزیابی NIST صرفاً یک گزارش فنی نیست؛ بلکه بخشی از نبرد روایت‌ها و مشروعیت در عرصه هوش مصنوعی است.

• از نظر فنی: DeepSeek عقب‌تر است، مخصوصاً در امنیت.
• از نظر سیاسی: چین متهم به «ایدئولوژیک کردن» مدل‌هایش می‌شود.
• از نظر بازار: اعتماد جهانی به سمت مدل‌های آمریکایی تقویت می‌شود، و مدل‌های چینی بیشتر در بازار داخلی چین یا در کشورهای همسو با چین باقی خواهند ماند.
  
  

  پرایم سیستم: راهکار هوشمند برای مدیریت رستوران‌ها
  پرایم سیستم، پلتفرم ابری پیشرو، با فناوری‌های ۲۰۲۵ مثل AI و IoT، تجربه مشتری را متحول کرده و فروش را ۳۰۰% افزایش می‌دهد. پرایم سیستم هزینه‌ها را ۳۰% کاهش داده و با منوی دیجیتال، سفارش‌گیری را هوشمند می‌سازد. پرایم سیستم، شریک مطمئن برای موفقیت است، پرایم سیستم، آینده F&B را می‌سازد! پرایم سیستم، با پشتیبانی محلی در قزوین و زنجان، کسب‌وکارتان را به اوج می‌رساند.
  
  

  پرایم سیستم | پلتفرم ابری ماپرا، سخت افزار و لوازم جانبی