حقوق نشر و دعاوی کپی‌رایت علیه AI در وضعیت رکود، هیچ حکم جدیدی تا ۲۰۲۶

در گزارشی درباره وضعیت انواع دعاوی حقوقی ضد AI، گفته شده است که در سال ۲۰۲۵ هیچ رأی جدیدی درباره استفاده عادلانه (fair use) در آموزش AI صادر نخواهد شد و پرونده‌های مختلف بین شرکت‌ها در مرحله بررسی و تجدیدنظر باقی مانده‌اند.

تحلیل:

• این تعویق در صدور رأی نشان می‌دهد که سیستم قضایی هنوز نتوانسته چارچوب روشنی برای مالکیت معنوی در عصر AI تعریف کند.
• برای استارتاپ‌ها و شرکت‌های AI، ریسک حقوقی ناشی از نقض کپی‌رایت یا استفاده از داده‌های دارای حقوق همچنان بلاتکلیف است.
• برخی پرونده‌ها در مرحله تجدیدنظر هستند و تصمیمات آینده ممکن است تأثیر عمیقی بر نحوه آموزش و استفاده از داده در AI بگذارند.
• شرکت‌هایی که در دوره فعلی فعالیت می‌کنند، باید با احتیاط شدید حقوقی عمل کنند و استراتژی‌های محافظت از داده و توافق‌نامه‌های روشن با دارندگان حقوق داشته باشند.

موضوع: توقف صدور احکام قضایی جدید درباره fair use در آموزش مدل‌های AI
دوره زمانی: سال ۲۰۲۵

تحلیل جامع:

1. نخستین نشانه از «وقفه قضایی» در نبرد حقوقی AI و ناشران
   تعویق در صدور احکام جدید تا سال ۲۰۲۶ به این معناست که سیستم قضایی (به‌ویژه در ایالات متحده) وارد مرحله‌ای از «درنگ تصمیم‌گیری» شده است. قاضی‌ها فعلاً در حال بررسی ابعاد پیچیده فنی و اخلاقی موضوع‌اند و از صدور حکم نهایی خودداری می‌کنند تا از ایجاد رویه نادرست در آینده جلوگیری کنند. به زبان ساده: هیچ‌کس هنوز نمی‌داند آموزش مدل‌های AI با داده‌های دارای کپی‌رایت، قانونی محسوب می‌شود یا نقض حق نشر.

2. ریشه‌ی اصلی ابهام: مفهوم “استفاده عادلانه” در دوران هوش مصنوعی
   اصل Fair Use در قانون کپی‌رایت آمریکا، استفاده محدود از آثار دارای حق نشر را برای آموزش، نقد، پژوهش یا کاربردهای غیرتجاری مجاز می‌داند.
   اما مدل‌های زبانی مانند GPT یا Claude، داده‌ها را در مقیاس میلیاردی تحلیل و یاد می‌گیرند — نه به‌منظور “نقل قول” یا “تحلیل”، بلکه برای بازتولید الگوهای زبانی.
   بنابراین دادگاه‌ها درگیر این پرسش‌اند که آیا این نوع استفاده، مصرف آموزشی مشروع است یا بهره‌برداری تجاری از محتوای محافظت‌شده؟

3. بلاتکلیفی برای شرکت‌های AI = ریسک حقوقی بالا
   استارتاپ‌ها و حتی شرکت‌های بزرگ (OpenAI، Google DeepMind، Anthropic و غیره) اکنون در «منطقه خاکستری قانونی» فعالیت می‌کنند.
   چون هنوز حکم قطعی وجود ندارد، هر داده‌ای که برای آموزش مدل استفاده شود — از کتاب گرفته تا مقاله و تصویر — می‌تواند در آینده مبنای شکایت قرار گیرد. در این فضا، شرکت‌هایی که قراردادهای مشخص با ناشران یا پلتفرم‌های محتوا ندارند، بیشترین آسیب‌پذیری را دارند.

4. تأثیر تاخیر در احکام بر نوآوری و سرمایه‌گذاری
   این وضعیت دو اثر متناقض دارد:
   • از یک‌سو، استارتاپ‌ها به دلیل نبود قطعیت قانونی، محتاط‌تر می‌شوند و رشدشان کند می‌شود.
   • از سوی دیگر، شرکت‌های بزرگ‌تر که توانایی پرداخت جریمه یا لابی حقوقی دارند، قوی‌تر می‌شوند و بازار را قبضه می‌کنند.
     در واقع، این «رکود حقوقی» به نفع غول‌های AI تمام می‌شود، نه نوآوران کوچک.

5. پیامد برای صنایع فرهنگی و خالقان محتوا
   ناشران، نویسندگان، عکاسان و هنرمندان همچنان در حال پیگیری دعاوی‌اند، اما چون تصمیمی صادر نشده، هیچ جبران خسارتی هم دریافت نکرده‌اند.
   نتیجه: بی‌اعتمادی به پلتفرم‌های AI افزایش یافته و احتمال شکل‌گیری اتحادیه‌های جدید برای دفاع از حقوق دیجیتال بالا رفته است.

6. پیش‌بینی مسیر آینده (۲۰۲۶ و بعد از آن)
   انتظار می‌رود که نخستین احکام مهم در ۲۰۲۶ صادر شود — به‌ویژه در پرونده‌های مربوط به:
   • ناشران بزرگ علیه OpenAI و Meta
   • هنرمندان تصویری علیه Stability AI و Midjourney
   • مجموعه‌های داده‌ی خبری و رسانه‌ای (مانند The New York Times v. OpenAI)
   نتیجه‌ی این پرونده‌ها تعیین خواهد کرد که آیا داده‌های دارای حق نشر می‌توانند آزادانه برای آموزش مدل‌ها استفاده شوند یا نه.

جمع‌بندی:

در حال حاضر، اکوسیستم هوش مصنوعی در یک «خلأ حقوقی» به‌سر می‌برد. هیچ مرجع قضایی هنوز تعریف نکرده که آموزش مدل‌های زبانی بر پایه داده‌های محافظت‌شده چه جایگاهی دارد.

تا پیش از ۲۰۲۶، بهترین استراتژی برای شرکت‌های فعال در این حوزه:

• استفاده از داده‌های دارای مجوز یا open-source
• تنظیم توافق‌نامه‌های واضح با دارندگان محتوا
• تدوین سیاست‌های اخلاقی شفاف برای آموزش مدل‌ها

اگر این ابهام برطرف نشود، ۲۰۲۶ می‌تواند سالی پر از احکام تاریخی — و شاید شوک‌آور — برای صنعت AI باشد.

پرایم سیستم، رهبر فناوری اطلاعات در قزوین و زنجان، با افتخار نمایندگی رسمی معتبرترین برندهای ایران و جهان است:

۱- تخت جمشید:
پرایم سیستم، پیشگام سخت‌افزار، گیمینگ، رندرینگ و لوازم جانبی کامپیوتر

۲- سیناپ:
پرایم سیستم، سیستم‌های AIDC
پیشرو در شناسایی خودکار و جمع‌آوری داده، نرم‌افزارهای انبار و لجستیک و تجهیزات بارکد/RFID برای صنایع تولیدی، خرده‌فروشی و راه‌حل‌های دقیق برای زنجیره تأمین.

۳- ماپرا:
پرایم سیستم، تحول دیجیتال صنعت F&B
نرم‌افزار یکپارچه مدیریت فروش، انبارداری، باشگاه مشتریان و رزرو آنلاین بر پایه فناوری ابری و داده‌محور، همراه هزاران رستوران، کافه و فست‌فود برای مدیریت بدون محدودیت مکان/زمان، افزایش کارایی و هوشمندسازی عملیات.

۴- سخت‌افزار:
پرایم سیستم، پیشتاز قطعات دیجیتال
فروش آنلاین/آفلاین قطعات کامپیوتر و دیجیتال و نمایندگی برندهای ایرانی/خارجی، ارسال به تمام ایران، سیستم‌های گیمینگ/رندرینگ/ماینینگ و تیم اورکلاکر حرفه‌ای. تولید محتوای تخصصی، برترین فروشگاه سخت افزار و نرم افزار قزوین/زنجان.

۵- نیلپر:
پرایم سیستم، تولیدکننده محصولات ارگونومیک، کوله و کیف
تمرکز بر کیفیت، طراحی دانش‌محور و بازارهای اداری/آموزشی/رستورانی. مدیریت استراتژیک برای رضایت مشتری.

۶- زبرآسیا:
پرایم سیستم، فناوری AIDC و بارکد
تسهیل در جمع‌آوری داده بدون خطا با تمرکز بر بارکد و AID، راه‌حل‌های اطلاعاتی برای صنایع، افزایش سرعت/دقت و برنامه‌ریزی منابع. تکیه بر متخصصان داخلی و دانش جهانی، جلب اعتماد مشتریان.

پرایم سیستم | پلتفرم ابری ماپرا، سخت افزار و لوازم جانبی