گزارش شده که Meta در حال مذاکره برای استفاده از چیپ‌های AI گوگل (TPU) در دیتاسنترهای خود است، انتقالی جدی از تکیه بر چیپ‌های NVIDIA. اگر این قرارداد قطعی شود، قرار است از ۲۰۲۷ شروع به استفاده کند و امکان اجاره TPU از «Google Cloud» نیز سال آینده وجود دارد.

• بازار سریع واکنش داد: سهام NVIDIA کاهش حدود ۳٪ تجربه کرد، در حالی که سهام Google (آلفابت) افزایش یافت.

تحلیل:

• این اتفاق می‌تواند ساختار قدرت در بازار سخت-افزار AI را تغییر دهد؛ رقابت بین بازیگران قدیمی (NVIDIA) و بازیگران جدید (گوگل + TPU) تشدید می‌شود.
• شرکت‌ها و توسعه‌دهندگان AI باید به گزینه‌های جایگزین برای سخت‌افزار توجه کنند و دیگر به یک تأمین‌کننده (vendor lock-in) اکتفا نکنند.
• این تغییر می‌تواند فشار قیمتی و تأخیر در تهیه GPU را کاهش دهد — مخصوصاً برای استارتاپ‌ها و شرکت‌هایی که منابع محدود دارند.

۱) اصل اتفاق چیست؟

Meta که تا امروز بزرگ‌ترین مشتری NVIDIA بوده (با سفارش‌های چند میلیارد دلاری H100 و H200)، اکنون در حال مذاکره با Google است تا در دیتاسنترهایش از TPU — Tensor Processing Unit استفاده کند.

این یک چرخش استراتژیک محسوب می‌شود زیرا:

• برای اولین بار، Meta به‌طور جدی از GPU محور بودن فاصله می‌گیرد
• TPUها معمولاً فقط در اکوسیستم Google استفاده می‌شدند
• Meta به دنبال کاهش وابستگی به NVIDIA و جلوگیری از گلوگاه سخت‌افزاری است

و نکته مهم‌تر اینکه:

• از ۲۰۲۷ TPUها وارد دیتاسنترهای Meta می‌شوند
• از ۲۰۲۶ امکان اجاره TPU از Google Cloud فراهم می‌شود

بازار فوراً واکنش نشان داد:

• سهام NVIDIA: سقوط تقریباً ۳٪
• سهام Alphabet (Google): رشد

۲) چرا این اتفاق مهم است؟

زیرا برای اولین بار یک غول فناوری غربی ساختار زنجیره تأمین AI را می‌شکند.

NVIDIA عملاً یکه‌تاز بازار بود:

• بیش از ۸۰٪ سهم بازار GPU
• قیمت‌گذاری دستوری
• صف‌های طولانی برای خرید
• کمبود شدید H100/H200

و اکنون یک سناریوی جدید ایجاد شده:
بازار از حالت تک‌قطبی → به چندقطبی حرکت می‌کند.

این یعنی:

✔ آغاز جنگ سخت‌افزار بین NVIDIA، Google، AMD، حتی AWS Trainium/Inferentia

✔ کاهش قدرت NVIDIA در تعیین قیمت و کنترل اکوسیستم

✔ افزایش رقابت و کاهش وابستگی مشتریان بزرگ

۳) چرا Meta چنین ریسکی می‌کند؟ (دلایل استراتژیک)

۱. فشار هزینه

Meta در سال ۲۰۲۴–۲۰۲۵ میلیاردها دلار برای ساخت دیتاسنترهای AI خرج کرده.
GPUهای NVIDIA بسیار گران هستند:

• H100: حدود ۳۰–۴۰ هزار دلار
• H200: ۴۰–۵۰ هزار دلار
• GB200: حتی تا ۷۰ هزار دلار

TPUهای گوگل ارزان‌تر و در استنتاج کارآمدترند.

۲. فرار از Vendor Lock-in

وابستگی کامل به NVIDIA یعنی:

• افزایش قیمت
• صف‌های طولانی
• محدودیت عرضه
• کند شدن نقشه راه AI Meta

Meta برای ادامه رقابت با OpenAI، Google و Anthropic باید «عدم وابستگی» ایجاد کند.

۳. سازگاری با LLMهای Meta

TPUها برای بارهای زیر کاملاً مناسب‌اند:

• Llama models
• استنتاج (Inference) در مقیاس میلیاردی
• آموزش مدل‌های Multi-modal

Meta در تلاش است وابستگی مدل‌های Llama را از GPU کم کند.

۴. هم‌افزایی با Google Cloud (بر پایه Agentic AI)

Google در سال ۲۰۲۵ ارائه‌دهنده یکی از قوی‌ترین زیرساخت‌ها برای LLMها شده.
Meta با این کار به‌نوعی با یکی از رقبای مستقیم‌اش هم همکاری تاکتیکی می‌کند.

۴) اثرات بزرگ بر بازار — این اتفاق فراتر از یک قرارداد است

۱. NVIDIA آسیب‌پذیر می‌شود

این اولین نشانه کاهش انحصار است.

حتی یک مشتری بزرگ که از NVIDIA جدا شود →
بازار فوراً واکنش نشان می‌دهد (سقوط قیمت سهم).

اگر Amazon / Microsoft / Oracle هم راه Meta را بروند،
بازار کاملاً دچار تحول می‌شود.

۲. گوگل از یک شرکت نرم‌افزاری → به یک قدرت سخت‌افزاری تبدیل می‌شود

Google سال‌ها تلاش کرد TPU را تجاری کند، اما حالا:

• یکی از بزرگ‌ترین ابرقدرت‌های جهان (Meta) مشتری آن می‌شود
• رقابت با NVIDIA در سطح دیتاسنتر واقعی آغاز می‌شود

این یکی از بزرگ‌ترین بردهای استراتژیک گوگل طی یک دهه گذشته است.

۳. GPU Market از حالت انحصاری خارج می‌شود

تا امروز:
۱ تأمین‌کننده (NVIDIA)
و مشتری‌ها مجبور به صف خرید بودند.

پس از این اتفاق:
۲ تأمین‌کننده قدرتمند جهانی (NVIDIA + Google)
و احتمالاً:

• AMD (MI300)
• AWS Trainium
• Cerebras
• حتی سامسونگ و اینتل

بیشتر وارد رقابت می‌شوند.

۵) اثرات کوتاه‌مدت بر بازار سرمایه

NVIDIA

• کاهش ارزش ۳٪
• ترس سرمایه‌گذاران از از دست دادن مشتریان کلیدی دیگر

Google

• افزایش ارزش سهام
• تقویت استراتژی Google Cloud و TPU
• امکان افزایش درآمد چند میلیارد دلاری تا پایان دهه

۶) اثرات برای کسب‌وکارهای AI، استارتاپ‌ها و منطقه ما (ایران/خاورمیانه)

۱. کاهش قیمت سخت‌افزار

رقابت = کاهش قیمت GPU/TPU
این برای همه شرکت‌های کوچک و متوسط بسیار مهم است.

۲. تنوع تأمین‌کننده

دیگر نیازی نیست فقط به NVIDIA وابسته بود.
TPU و حتی AMD گزینه‌های واقعی‌تر می‌شوند.

۳. فرصت‌های جدید در زیرساخت:

• دیتاسنترهای AI
• سرویس‌های استنتاج ارزان
• Cloud گرفتن از ارائه‌دهندگان مختلف

۴. توسعه مدل‌های Open Source

TPU برای مدل‌هایی مثل Llama بسیار بهینه است.
این می‌تواند به رشد اکوسیستم مدل‌های باز کمک کند.

۷) نتیجه‌گیری — چرا این اتفاق یک «نقطه عطف» در تاریخ AI است؟

این خبر فقط یک قرارداد نیست؛
این شروع فروپاشی سلطه ۱۰ساله NVIDIA بر بازار است.

سه پیام کلیدی:

۱. عصر سخت‌افزار تک‌قطبی AI پایان یافته است.

۲. TPUهای گوگل اکنون به یک گزینه جدی در دیتاسنترهای جهانی تبدیل شده‌اند.

۳. قدرت بازار هوش مصنوعی از مدل → به زیرساخت سخت‌افزاری منتقل می‌شود.

پرایم سیستم، رهبر فناوری اطلاعات در قزوین و زنجان، با افتخار نمایندگی رسمی معتبرترین برندهای ایران و جهان است:

۱- تخت جمشید:
پرایم سیستم، پیشگام سخت‌افزار، گیمینگ، رندرینگ و لوازم جانبی کامپیوتر

۲- سیناپ:
پرایم سیستم، سیستم‌های AIDC
پیشرو در شناسایی خودکار و جمع‌آوری داده، نرم‌افزارهای انبار و لجستیک و تجهیزات بارکد/RFID برای صنایع تولیدی، خرده‌فروشی و راه‌حل‌های دقیق برای زنجیره تأمین.

۳- ماپرا:
پرایم سیستم، تحول دیجیتال صنعت F&B
نرم‌افزار یکپارچه مدیریت فروش، انبارداری، باشگاه مشتریان و رزرو آنلاین بر پایه فناوری ابری و داده‌محور، همراه هزاران رستوران، کافه و فست‌فود برای مدیریت بدون محدودیت مکان/زمان، افزایش کارایی و هوشمندسازی عملیات.

۴- سخت‌افزار:
پرایم سیستم، پیشتاز قطعات دیجیتال
فروش آنلاین/آفلاین قطعات کامپیوتر و دیجیتال و نمایندگی برندهای ایرانی/خارجی، ارسال به تمام ایران، سیستم‌های گیمینگ/رندرینگ/ماینینگ و تیم اورکلاکر حرفه‌ای. تولید محتوای تخصصی، برترین فروشگاه سخت افزار و نرم افزار قزوین/زنجان.

۵- نیلپر:
پرایم سیستم، تولیدکننده محصولات ارگونومیک، کوله و کیف
تمرکز بر کیفیت، طراحی دانش‌محور و بازارهای اداری/آموزشی/رستورانی. مدیریت استراتژیک برای رضایت مشتری.

۶- زبرآسیا:
پرایم سیستم، فناوری AIDC و بارکد
تسهیل در جمع‌آوری داده بدون خطا با تمرکز بر بارکد و AID، راه‌حل‌های اطلاعاتی برای صنایع، افزایش سرعت/دقت و برنامه‌ریزی منابع. تکیه بر متخصصان داخلی و دانش جهانی، جلب اعتماد مشتریان.

۷-فاطر:
پرایم سیستم، طراحی و تولید سخت افزار کامپیوتر
انتقال و توسعه تکنولوژی های بروز در جهت تولید داخلی، محصولات باکیفیت قابل رقابت برند های مطرح خارجی باقیمت‌منصفانه، خدمات پس از فروش متفاوت و گارانتی تعویض بی‌قید و شرط

پرایم سیستم | پلتفرم ابری حسابداری و مالی، سخت افزار و لوازم جانبی