Google موافقت خود را با «کد رفتار AI اتحادیه اروپا» اعلام کرد
- Google تصمیم گرفته با اختتامیه غیرالزامآور اتحادیه اروپا همراهی کند، علیرغم نگرانی درباره محدود کردن نوآوری.
- این کد، دستورالعملهایی برای شفافیت، رعایت حقوق مولف، و جلوگیری از تعارض با قوانین اروپایی دارد.
- در مقابل، Meta از امضا خودداری کرده و OpenAI و Mistral در کنار Google قرار دارند.
اهمیت:
حمایت Google از کد عملیاتی اتحادیه اروپا، احتمال بهعنوان استاندارد جهانی پذیرش مقررات “AI ایمن، شفاف و قابل اعتماد” را بالا برده است.
جزئیات خبر: گوگل توافق خود را امضا کرد
- گوگل اعلام کرد که قصد دارد تحت “کد رفتار” داوطلبانه اتحادیه اروپا برای مدلهای عمومی (GPAI Code of Practice) را امضا کند تا در مسیر اجرای قانون AI Act قرار گیرد.
- این تصمیم گوگل در حالی اتخاذ شد که شرکتهایی مانند Meta از امضای این کد اجتناب کردند و با اشاره به عدم شفافیت قانونی، ضرورت اجرای سختگیرانه آن را مانعی برای نوآوری دانستند.
- این چارچوب در عین داوطلبانه بودن، امکان کاهش بار اداری و افزایش اطمینان قانونی را برای امضاکنندگان فراهم میکند.
تحلیل استراتژیک: فرصتها و مخاطرات
فواید امضای کد:
- تصویری همکاریمحور با مقررات بینالمللی ایجاد میکند و دسترسی کاربران اروپایی به AI امن را تسهیل مینماید.
- شرکتهایی مانند OpenAI، Anthropic و Mistral نیز این چارچوب را امضا کردهاند و در کنار گوگل قرار میگیرند.
نگرانیهای اصلی گوگل:
- نگرانی از کند شدن فرآیند تأیید محصولات AI،
- تأثیر بر قوانین حق نشر اتحادیه اروپا،
- و افشای اسرار تجاری که میتواند موجب کاهش رقابتپذیری اروپا شود.
تأثیر بر سیاستهای جهانی و نقش ایران
| حوزه | تأثیر بر ایران |
|---|---|
| الگوی تنظیم حاکمیت | میتواند به عنوان نمونه برای تدوین چارچوبهای تنظیمی کشور مدنظر قرار گیرد |
| موقعیت مذاکراتی | ایران در مذاکرات بینالمللی درباره استانداردهای AI میتواند با امضای مشابه، جایگاه قانونی بهتری بدست آورد |
| رقابت شرکتهای داخلی | شرکتهای ایرانی اگر زودتر به این استانداردها نزدیک شوند، پشتوانه قانونی و اعتمادی برای صادرات فناوری خواهند داشت |
چرا این موضوع برای ایران اهمیت دارد؟
- کد رفتاری AI اتحادیه اروپا مکمل قانون AI Act است و فراهمکنندگان مدلهای هوش مصنوعی را موظف میکند تا:
- اطلاعات مربوط به دادههای آموزشی را منتشر کنند،
- مطابقت با قوانین حقوق نشر اروپا را تضمین کنند،
- چگونگی مدیریت امنیت و مخاطرات را مستند نمایند.
- امضای داوطلبانه گوگل باعث ترجیح این برند برای همکاری با شرکای اروپایی شده و از جمله مشوقهای صادراتی میتواند باشد.
- اگر شرکتهای فناوری ایرانی نیز در این مسیر حرکت کنند، میتوانند:
- زمینه مشارکت رسمی در نهادهای بینالمللی را فراهم آورند،
- از حمایت حقوقی مشابه برخوردار شوند،
- و اعتماد بینالمللی را در محصولات خود بهبود بخشند.
نتیجهگیری
- گوگل تصمیم هوشمندانهای اتخاذ کرده است تا با وجود نگرانی از مقررات، نشان دهد در مسیر همکاری با چارچوبهای معتبر جهانی حرکت میکند.
- در مقابل، Meta با رویکرد انتقادی از امضا خودداری نموده و آن را مانع رشد میداند.
- این رویداد میتواند خطمشیگذاری هوشمندانهای برای ایران باشد تا با تصویب استانداردهای بومی/بینالمللی، شرکتهای داخلی را برای بازار جهانی آماده کند.
تحلیل فنی-حقوقی
۱. الزامات فنی و شفافیت
- شرکتها باید اسناد مربوط به دادههای آموزش (datasets) و معماری را فراهم کنند.
- نیاز به انتشار خلاصهای از دادههای آموزش برای مدلهای هوش مصنوعی عمومی (GPAI) است.
- ارائه گزارش درباره استانداردهای امنیت، کیفیت، و ریسکسنجی از ویژگیهای اصلی است.
۲. سازوکارهای حقوقی
- شامل مطابقت با قوانین حق نشر اروپا؛ عدم استفاده از محتوای بدون مجوز.
- فراهم آوردن شفافیت لازم بدون افشای اسرار تجاری داخلی.
- شرکتهای ناقض ممکن است تا ۳۵ میلیون یورو یا ۷٪ از گردش مالی جهانی را جریمه شوند.
۳. تأثیرات بر نوآوری
- گوگل و برخی شرکتها هشدار دادهاند که مقررات سخت میتواند نوآوری را کند کند یا شرکتهای اروپایی را در رقابت جهانی باخت بدهد.
مقایسه با وضعیت حقوقی و پیشنهادات برای ایران
| حوزه | مقررات EU AI Act و Code | وضعیت فعلی ایران | پیشنهاد برای شرکتهای ایرانی |
|---|---|---|---|
| شفافیت در آموزش مدلها | الزامی برای جمعآوری و ارائه گزارش دادهها | تقریباً ناموجود | تدوین دستورالعملهای بومی برای مستندسازی دادهها |
| حریم مالکیت معنوی | قوانین سختگیرانه حق نشر و منبع داده مجاز | قوانین داخلی ناقص | تعریف مفاد قانونی مشابه به صورت دستورالعمل غیرملزم |
| حریم خصوصی دادهها | محدودیت بر استفاده از دادههای بیومتریک و شخصی | ضعیف | قوانین خاص برای حفظ هوش مصنوعی و دادههای کاربران |
| نظارت و بازرسی | قرارداد داوریگر یا AI Office مستقل | موجود نیست | ایجاد شورای استاندارد AI با حضور نهادهای تخصصی |
| مشوقهای شرکتها | مسیر تسهیلشده حقوقی برای اعضای امضا شده | موجود نیست | اعطای امتیاز فنی و مالیاتی به شرکتهای همکار با مقررات |
طراحی مدل مشارکت برای شرکتهای ایرانی
- ۱. پیوستن داوطلبانه به کد رفتار، بهویژه شرکتهای تولیدکننده سرویسهای GPT یا ابزارهای متنباز.
- ۲. تأسیس دفتر تطبیق (Compliance Office) مسئول بررسی و تطبیق با دستورالعملهای شفافیت، حریم خصوصی، و محتوای آموزشی.
- ۳. فراهم کردن داشبورد شفاف درباره دادههای آموزشی و سیاستهای استفاده از داده برای کاربران و دولت.
- ۴. ایجاد نهاد کنترل داخلی مشابه AI Office، شامل کارشناسان فنی، حقوقی و اخلاقی.
- ۵. استفاده از سیستم audit & reporting در صورت خطا یا شکایت کاربران.
پیامدها برای ایران
- فراهم شدن دسترسی شفافتر به بازار اروپا برای شرکتهایی که توافق کنند.
- ارتقاء اعتماد عمومی داخلی نسبت به AI با رعایت اخلاق و شفافیت.
- قرار گرفتن ایران در جایگاه بازیگر مطلع و پیشرو در سطح منطقهای و بینالمللی.
- تحریک فضای قانونی داخلی برای تنظیم مقررات مستقل AI مبتنی بر استانداردهای بینالمللی.
نتیجهگیری
ارتباط و مشارکت با کد رفتار AI اتحادیه اروپا فرصتی استثنایی برای شرکتهای ایرانی به منظور:
- به دست آوردن مسیر سریعتر و امنتر جهت ورود به بازارهای بینالمللی
- ارتقای استاندارد فنی و اخلاقی داخلی
- محافظت از مالکیت معنوی و دادهها
- کسب اعتبار بینالمللی در رقابت AI
در عین حال، ضروری است موازنه بین حفاظت از نوآوری و شفافیت بهدرستی برقرار شود.
