Alibaba چیپ AI بومی برای جایگزینی Nvidia میسازد
Alibaba دست به توسعه چیپ AI جدیدی زده که داخل کشور تولید شده و قابلیتهای inference متنوعی دارد. این حرکت پاسخی به محدودیتهای تکنولوژیک و قوانین صادراتی علیه Nvidia است. اگر عملکرد این چیپ مناسب باشد، چین میتواند بهسرعت به خودکفایی در صنعت نیمهرسانا نزدیک شود.
خبر اخیر درباره توسعه یک چیپ هوش مصنوعی (AI) جدید توسط Alibaba برای پر کردن خلاء ناشی از محدودیتهای Nvidia در بازار چین، یکی از مهمترین تحولات در حوزه فناوری نیمهرساناها و رقابت ژئوپلیتیکی محسوب میشود. طبق گزارش والاستریت ژورنال (WSJ) در ۲۹ اوت ۲۰۲۵، Alibaba یک چیپ AI جدید توسعه داده که versatileتر (انعطافپذیرتر) از پردازندههای قبلی خود است، در چین تولید میشود و با اکوسیستم نرمافزاری Nvidia سازگار است. این چیپ عمدتاً برای کارهای inference AI طراحی شده و هدف آن جایگزینی چیپ H20 Nvidia است که قدرتمندترین چیپ مجاز برای فروش به چین توسط دولت آمریکا محسوب میشود. این حرکت بخشی از تلاش گسترده چین برای استقلال فناوری در برابر تحریمهای آمریکا است و میتواند تأثیرات عمیقی بر بازار جهانی AI داشته باشد. در ادامه، این خبر را از جنبههای مختلف بررسی میکنم.
زمینه تاریخی و دلایل توسعه چیپ
تنشهای ژئوپلیتیکی بین آمریکا و چین در حوزه فناوری، به ویژه از سال ۲۰۲۲ با اعمال محدودیتهای صادراتی توسط دولت بایدن، شرکتهای چینی مانند Alibaba را وادار به سرمایهگذاری سنگین در فناوریهای بومی کرده است. آمریکا فروش چیپهای پیشرفته AI مانند A100 و H100 Nvidia را به چین ممنوع کرده تا جلوی پیشرفت نظامی و هوش مصنوعی چین را بگیرد. در نتیجه، Nvidia تنها میتواند نسخههای ضعیفتری مانند H20 را به چین بفروشد، که عملکرد کمتری (حدود ۵۰% کمتر از نسخههای اصلی) دارد.
Alibaba، به عنوان یکی از غولهای فناوری چین با تمرکز بر cloud computing و AI، از سالهای قبل چیپهای خود مانند Yitian 710 (برای سرورها) و Hanguang 800 (برای inference) را توسعه داده بود. اما چیپ جدید، که جزئیات دقیق نام و مشخصات آن هنوز عمومی نشده، بر اساس گزارشها برای طیف وسیعتری از وظایف AI طراحی شده و به شرکتهای چینی کمک میکند تا وابستگی به واردات را کاهش دهند. این چیپ کاملاً در چین تولید میشود، احتمالاً با همکاری شرکتهایی مانند SMIC (بزرگترین تولیدکننده نیمهرساناهای چین)، و سازگاری با نرمافزار Nvidia (مانند CUDA) آن را برای کاربران فعلی جذاب میکند.
چین بیش از ۵۳ میلیارد دلار در سه سال آینده برای توسعه AI سرمایهگذاری کرده، که بخشی از آن به چیپهای بومی اختصاص دارد. شرکتهای دیگری مانند MetaX (با چیپ جایگزین H20)، Huawei (با Ascend 910B که عملکردی مشابه A100 Nvidia دارد) و Cambricon نیز در این رقابت شرکت دارند. این تلاشها بخشی از استراتژی “Made in China 2025” است که هدف آن استقلال در فناوریهای کلیدی مانند نیمهرساناها است.
جزئیات فنی و مقایسه با Nvidia
چیپ جدید Alibaba بر inference تمرکز دارد، که بخش مهمی از کاربردهای AI مانند مدلهای زبانی بزرگ (مانند ChatGPT) است. بر خلاف چیپهای آموزشی (training) که نیاز به قدرت محاسباتی بالا دارند، inference بر اجرای مدلهای آماده تمرکز دارد و نیاز به حافظه بیشتر و کارایی انرژی دارد. گزارشها نشان میدهد این چیپ حافظه بزرگتری نسبت به H20 دارد و میتواند وظایف متنوعتری را مدیریت کند.
مقایسه با Nvidia:
- عملکرد: Ascend 910B Huawei (مشابه این چیپ Alibaba) عملکردی برابر یا بهتر از A100 Nvidia دارد، اما چیپ Alibaba هنوز تست عمومی نشده. H20 Nvidia حدود ۲۹۶ گیگافلاپس (TFLOPS) در FP16 دارد، در حالی که چیپهای چینی مانند Ascend 910B به ۳۱۴ TFLOPS میرسند.
- هزینه: چیپهای چینی مانند Ascend 910B حدود ۲۰% ارزانتر از معادلهای Nvidia هستند، که میتواند مزیت رقابتی ایجاد کند.
- تولید: تولید محلی در چین (با فرآیند ۷ نانومتری SMIC) ریسک تحریمها را کاهش میدهد، اما هنوز به فرآیند ۴ نانومتری TSMC (برای Nvidia) نمیرسد.
- سازگاری: حفظ اکوسیستم Nvidia، انتقال را آسان میکند.
Alibaba این چیپ را در ژوئیه ۲۰۲۵ معرفی کرده و انتظار میرود تا پایان سال به بازار عرضه شود.
تحلیل اقتصادی و تأثیر بر بازار
- برای Alibaba و چین: این چیپ میتواند درآمد cloud Alibaba را افزایش دهد، که در سهماهه اخیر ۲۰۲۵ رشد ۱۵% داشته. چین بازار AI بزرگی دارد (تقاضای سالانه ۵۰ میلیارد دلار چیپ AI) و شرکتهایی مانند Baidu و Alibaba بیش از ۱۶۰۰ چیپ Ascend Huawei سفارش دادهاند. این حرکت وابستگی به واردات را کاهش میدهد و سهام شرکتهای چینی AI را تقویت میکند.
- برای Nvidia: چین ۱۳% درآمد Nvidia (حدود ۱۷ میلیارد دلار در ۲۰۲۴) را تشکیل میدهد، اما محدودیتها سهم بازار را از ۹۵% به ۵۰% کاهش داده. توسعه چیپهای چینی میتواند این بازار را بیشتر تهدید کند، به ویژه با کاهش قیمتها توسط Nvidia در چین. سهام Nvidia پس از اخبار مشابه در گذشته نوسان داشته.
- بازار جهانی: رقابت میتواند قیمتها را پایین بیاورد و نوآوری را افزایش دهد، اما زنجیره تأمین جهانی را مختل کند. سهم آمریکا در محاسبات AI جهانی ۷۴% است، اما چین با رشد ۲۸% تا ۲۰۳۰ (به ۸۰۶ میلیارد دلار capex AI) در حال نزدیک شدن است.
جدول مقایسه کلیدی:
| ویژگی | چیپ Alibaba جدید | Nvidia H20 |
|---|---|---|
| تمرکز | Inference متنوع | Inference محدود |
| تولید | چین (SMIC) | آمریکا/تایوان |
| سازگاری | Nvidia ecosystem | اصلی Nvidia |
| هزینه | ۲۰% ارزانتر (تقریبی) | بالاتر |
| عملکرد | حافظه بیشتر، versatile | ۲۹۶ TFLOPS FP16 |
تحلیل سیاسی و امنیتی
این توسعه بخشی از جنگ فناوری آمریکا-چین است. آمریکا نگران استفاده AI چین در اهداف نظامی است، در حالی که چین آن را “استقلال ملی” میداند. اگر چیپهای چینی موفق شوند، تحریمها بیاثر میشوند و برتری آمریکا در AI (با سهم ۷۴%) تهدید میشود. پستهای X نشاندهنده هیجان در چین و نگرانی برای Nvidia است، مانند پستهایی که “Nvidia مرده است” میگویند.
چشمانداز آینده و نتیجهگیری
این چیپ میتواند الگویی برای شرکتهای چینی باشد و تا ۲۰۲۶، چین را به خودکفایی در AI نزدیک کند. اگر موفق شود، Nvidia ممکن است بازار چین را از دست بدهد و رقابت جهانی شدت گیرد. با این حال، چالشهایی مانند کیفیت تولید و اکوسیستم نرمافزاری باقی میماند. در کل، این خبر نشاندهنده تغییر تعادل قدرت در AI است و سرمایهگذاران باید نوسانات بازار را نظارت کنند.
