تقویت تجارت هوش مصنوعی با پروتکل جدید پرداختهای عامل (AP2)
معرفی کلی پروتکل Agent Payments Protocol (AP2)
گوگل از یک پروتکل باز و جدید به نام (Agent Payments Protocol (AP2 رونمایی کرد. این پروتکل با همکاری شرکتهای پیشرو در زمینه پرداخت و فناوری توسعه یافته است تا بستری امن برای انجام تراکنشهای مالی توسط هوش مصنوعی (AI Agents) فراهم کند. AP2 به عنوان یک چارچوب استاندارد عمل میکند تا کاربران، فروشندگان و ارائهدهندگان خدمات پرداخت بتوانند با اطمینان کامل و با استفاده از انواع روشهای پرداخت، تراکنشهای خود را از طریق ایجنتهای هوش مصنوعی انجام دهند.
چرا به پروتکل AP2 نیاز است؟
ظهور ایجنتهای هوش مصنوعی که میتوانند به نمایندگی از کاربران تصمیمگیری و اقدام به خرید کنند، یک چالش اساسی در سیستمهای پرداخت امروزی ایجاد کرده است. سیستمهای فعلی بر این فرض استوار هستند که یک انسان به صورت مستقیم بر روی دکمه “خرید” کلیک میکند. اما وقتی یک ایجنت هوش مصنوعی به صورت مستقل این کار را انجام میدهد، سوالات مهمی مطرح میشود که AP2 برای پاسخ به آنها طراحی شده است:
- احراز هویت و مجوز (Authorization): آیا ایجنت هوش مصنوعی واقعاً از طرف کاربر مجاز به انجام این خرید است؟
- اعتبارسنجی درخواست (Authenticity): آیا درخواست پرداخت ارسال شده توسط ایجنت، واقعی و دستکاری نشده است؟
- مسئولیتپذیری (Accountability): در صورت بروز تراکنش اشتباه یا کلاهبرداری، چه کسی یا چه سیستمی مسئول است؟
بدون یک استاندارد مشترک، اکوسیستم پرداخت با ریسکهای امنیتی و پراکندگی مواجه خواهد شد.
ویژگیها و مزایای کلیدی AP2
پروتکل AP2 با ارائه یک زبان مشترک و امن، مزایای مهمی را برای همه طرفهای درگیر در یک تراکنش به ارمغان میآورد:
- پروتکل باز و استاندارد: AP2 یک پروتکل باز است که از ایجاد یک اکوسیستم پراکنده جلوگیری کرده و به همه اجازه میدهد تا از یک چارچوب مشترک برای تراکنشهای امن استفاده کنند.
- پشتیبانی از انواع روشهای پرداخت: این پروتکل محدود به یک نوع پرداخت خاص نیست و از روشهای مختلفی مانند کارتهای اعتباری و نقدی، استیبلکوینها و انتقالهای بانکی آنی پشتیبانی میکند.
- ایجاد امنیت و اعتماد: با ایجاد یک فرآیند استاندارد برای احراز هویت و اعتبارسنجی، AP2 یک تجربه امن، پایدار و قابل توسعه برای کاربران و فروشندگان فراهم میکند. همچنین به موسسات مالی کمک میکند تا ریسکهای مرتبط با تراکنشهای هوش مصنوعی را به طور موثرتری مدیریت کنند.
به طور خلاصه، AP2 یک گام مهم برای آمادهسازی زیرساختهای تجارت الکترونیک برای آیندهای است که در آن هوش مصنوعی نقش فعالی در تصمیمگیریها و خریدهای روزمره ما خواهد داشت.
پروتکل AP2 یک لایه زیرساختی و استاندارد برای آینده صنعت پرداخت است، نه یک شرکت یا سرویس پرداخت جدید.
جایگاه آن را میتوان به صورت زیر تشریح کرد:
یک توانمندساز، نه یک رقیب
AP2 با شرکتهایی مانند Visa، PayPal یا بانکها رقابت نمیکند. در واقع، این پروتکل به عنوان یک “مترجم امن” بین ایجنتهای هوش مصنوعی و این سیستمهای پرداخت عمل میکند. به عبارت دیگر، AP2 به این شرکتها کمک میکند تا بتوانند تراکنشهایی را که توسط هوش مصنوعی آغاز شده، با اطمینان بپذیرند و پردازش کنند.
یک لایه اعتماد (Trust Layer)
مهمترین جایگاه AP2، ایجاد اعتماد در اکوسیستم تجارت مبتنی بر هوش مصنوعی است. این پروتکل تضمین میکند که:
- هویت ایجنت مشخص است.
- مجوز آن برای انجام خرید از طرف کاربر تایید شده است.
- درخواست پرداخت دستکاری نشده و امن است.
پروتکلی برای آینده، مانند HTTP برای وب
برای درک بهتر، AP2 را مانند پروتکل HTTP برای اینترنت در نظر بگیرید. HTTP خود محتوای وبسایتها را ایجاد نمیکند، بلکه قوانین و استانداردی را برای نحوه درخواست و انتقال امن اطلاعات بین مرورگر شما و سرورها فراهم میکند.
به طور مشابه، AP2 خود پول را جابجا نمیکند، بلکه قوانین و استانداردی را برای نحوه ارسال امن “درخواست پرداخت” از طرف یک ایجنت هوش مصنوعی به یک فروشنده یا درگاه پرداخت تعریف میکند. این پروتکل یک قطعه بنیادی برای نسل بعدی تجارت الکترونیک است.
صنعت پرداخت، اکوسیستم گستردهای از شرکتها، فناوریها و قوانینی است که امکان انتقال پول یا ارزش را بین افراد، کسبوکارها و دولتها فراهم میکند. این صنعت زیربنای اقتصاد مدرن است و هر کاری از خرید یک قهوه تا پرداخت حقوق کارمندان را ممکن میسازد.
بازیگران اصلی در یک تراکنش ساده
برای درک این صنعت، بهتر است با بازیگران اصلی در یک تراکنش کارت اعتباری آشنا شویم که به آن “مدل چهار طرفه” میگویند:
- مصرفکننده (دارنده کارت): شما که قصد خرید دارید.
- کسبوکار (پذیرنده): فروشگاهی که از آن خرید میکنید.
- بانک صادرکننده (Issuer): بانک شما که کارت را برایتان صادر کرده و اعتبار شما را تضمین میکند.
- بانک پذیرنده (Acquirer): بانک فروشگاه که پول را از طرف آن دریافت میکند.
اما دو بازیگر کلیدی دیگر نیز در پشت صحنه حضور دارند:
- شبکه کارت (Card Network): اینها شاهراههای اطلاعاتی پرداخت هستند (مانند Visa، Mastercard). آنها قوانین را تعیین کرده و پیامهای تراکنش را بین بانکها مسیریابی میکنند.
- پردازشگر و درگاه پرداخت (Processor/Gateway): شرکتهای فناوری که به عنوان پل ارتباطی امن بین فروشگاه، شبکههای کارت و بانکها عمل میکنند. (مانند Stripe، Adyen یا شاپرک در ایران).
فرآیند یک تراکنش چگونه کار میکند؟
وقتی شما کارت خود را میکشید یا با موبایل پرداخت میکنید، یک فرآیند پیچیده در چند ثانیه رخ میدهد:
۱. مجوزدهی (Authorization)
این مرحله درخواست “آیا پول وجود دارد؟” است.
- اطلاعات کارت شما از دستگاه کارتخوان فروشگاه (POS) به درگاه پرداخت و سپس به شبکه کارت (مثلاً Visa) ارسال میشود.
- Visa درخواست را به بانک صادرکننده (بانک شما) میفرستد.
- بانک شما موجودی حساب و ریسکهای امنیتی را بررسی کرده و پاسخ “تأیید” یا “رد” را از همان مسیر برمیگرداند.
- شما روی دستگاه کارتخوان پیام “تراکنش موفق” را میبینید.
۲. تسویه (Settlement)
این مرحله انتقال واقعی پول است.
- در پایان روز، فروشگاه تمام تراکنشهای تأیید شده را به صورت یکجا برای بانک پذیرنده خود ارسال میکند.
- بانک پذیرنده این اطلاعات را از طریق شبکه کارت به بانکهای صادرکننده مختلف میفرستد و درخواست پول میکند.
- بانکهای صادرکننده پول را (پس از کسر کارمزد) به حساب بانک پذیرنده واریز میکنند و در نهایت این پول به حساب فروشگاه منتقل میشود. این فرآیند معمولاً ۱ تا ۳ روز کاری طول میکشد.
روندهای کلیدی که صنعت پرداخت را متحول میکنند
صنعت پرداخت به سرعت در حال تحول است. مهمترین گرایشهای فعلی عبارتند از:
- کیف پولهای دیجیتال (Digital Wallets): سرویسهایی مانند Apple Pay و Google Pay که با استفاده از فناوری توکنایزیشن (تبدیل اطلاعات کارت به یک کد یکبار مصرف)، پرداختهای امن و سریع با موبایل را ممکن میسازند.
- پرداختهای آنی (Real-Time Payments): سیستمهایی که تسویه حساب را به جای چند روز، در چند ثانیه انجام میدهند و پول را فوراً بین حسابهای بانکی جابجا میکنند.
- الان بخر، بعداً پرداخت کن (BNPL): سرویسهایی مانند Klarna و Affirm که به مشتریان اجازه میدهند هزینه خرید خود را به صورت اقساطی پرداخت کنند.
- فینتک و امور مالی تعبیهشده (Embedded Finance): ادغام خدمات مالی و پرداخت مستقیماً در اپلیکیشنهای غیرمالی. برای مثال، پرداخت کرایه تاکسی در اپلیکیشن Uber بدون نیاز به باز کردن اپلیکیشن بانکی.
