شکلگیری یک نهاد ویژه AI در SEC آمریکا
- کمیسیون بورس و اوراق بهادار آمریکا (SEC) تیم ویژهای برای AI تشکیل داده است.
- Valerie Szczepanik بهعنوان اولین افسر ارشد AI منصوب شده و هدایت این گروه را بر عهده دارد.
- هدف: استفاده از AI در روند سیاستگذاری، نظارت بر بازار بورس و تحلیل دادههای پیچیده.
تحلیل:
- آمریکا با این اقدام نشان میدهد قصد دارد نهتنها مصرفکننده AI باشد، بلکه از آن برای پایش و تنظیم خود صنعت فناوری استفاده کند.
- ایران نیز میتواند رویکرد مشابه را برای نظام تنظیمگری مالی-فناوری در نظر بگیرد؛ بهخصوص در زمینه نظارت بر رمزارزها، کد مالی و بازارهای دیجیتال.
رگولاتور بازار سرمایه آمریکا (SEC) در تاریخ ۱ آگوست ۲۰۲۵ اعلام کرد که یک تیم ویژه هوش مصنوعی (AI Task Force) برای بهکارگیری فناوری AI در عملیات داخلی و بهبود عملکرد نهاد تأسیس شده است.
“Valerie Szczepanik” بهعنوان اولین مدیر عالی AI SEC منصوب و هدایت این تیم را برعهده دارد.
اهداف استراتژیک تیم AI
- افزایش نوآوری و اثربخشی داخلی: استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی برای خودکارسازی و بهینهسازی فرآیندهای اداری، نظارتی و تحلیلی.
- تسهیل هماهنگی میان تیمها و بخشها: ایجاد رویه یکپارچه برای مدیریت چرخه عمر AI و حذف موانع اجرایی.
- تمرکز بر کاربردهایی که بیشترین ارزش را ایجاد میکنند: مانند شناسایی تقلب، تحلیل ریسک و زمانبندی بررسی افشای اطلاعات.
برنامه عملیاتی تیم AI
- پشتیبانی از تیمهای SEC در سراسر بخشها برای طراحی و اجرای پروژههای AI.
- توسعه چارچوب حاکمیتی برای تضمین ایمنی، شفافیت، و اعتماد به مدلهای AI مورد استفاده.
- تأکید بر human-in-the-loop برای تصمیمگیریهای حساسی مانند بررسی تراکنش مشکوک یا افشای اطلاعات مهم.
حوزههای کاربردی کلیدی
| کاربرد | نقش AI در SEC |
|---|---|
| کشف تقلب مالی | تشخیص الگوهای غیرمعمول در بازارها |
| تحلیل ریسک سرمایهگذاری | ارزیابی سریعتر صدها پرونده |
| بررسی اسناد افشا | اتوماتیکسازی خوانش و نشانهگذاری خطر |
| پشتیبانی مدیریت دانش | پیشنهاد تصمیمات بر پایه دادههای قبلی |
— این موارد باعث صرفهجویی در زمان و دقت بالاتر در نظارت بر بازار سرمایه خواهد شد.
مدیر AI: Valerie Szczepanik
- پیشتر رئیس «Strategic Hub for Innovation and Financial Technology» (FinHub) بوده است.
- سابقه فعالیت در Divisionهای Enforcement و Corporation Finance و وکیل فدرال در ایالت نیویورک دارد.
تحلیل تأثیرات و الزامات
پیامدهای مثبت:
- بهرهوری بالاتر در عملیات نظارتی
- مدیریت مؤثر تر دادههای بزرگ بازار
- ارتقای دقت در کشف تخلفات
چالشها:
- حفظ حریم خصوصی و امنیت اطلاعات دادههای مالی
- ریسک خطا در تصمیمات اتوماتیک (مانند false positive)
- نیاز به قوانین و چارچوب تنظیمگری برای استفاده از مدلهای AI
جایگاه بینالمللی
SEC با تأسیس این تیم در زمره پیشگامان نهادی تنظیمگری هوش مصنوعی در حوزه مالی قرار میگیرد. سایر کشورهای توسعهیافته نظیر انگلستان و اتحادیه اروپا نیز در حال دنبال کردن مسیر مشابه هستند، اما SEC نخستین است که مدیر AI رسمی و تیمی تمام سازمانی تاسیس میکند.
توصیه برای ایران
فرصتهای استراتژیک:
- تاثیر مشابه برای سازمان بورس اوراق بهادار تهران و شاپرک جهت استفاده هوشمند از AI در بررسی معاملات، کشف رفتار غیرقانونی و تحلیل دادههای بازار.
مدل مشارکت پیشنهادی:
- تأسیس واحد AI داخلی با همکاری شرکتهای دانشبنیان AI ایرانی.
- انتصاب مدیر AI با تجربه حقوقی و مالی.
- راهاندازی پروژه Beta در یکی از نهادهای نظارتی.
- تدوین چارچوب Ethical AI بر مبنای شفافیت، explainability و حریم خصوصی.
- اتصال به نهادهای نظارتی مشابه جهانی و تبادل تجربه و دانش.
خلاصه نهایی
تشکیل تیم AI در SEC، اعلامیهای برای تغییر پارادایم نظارت مالی است: از رویکرد واکنشی به نظارت پیشگویانه و هوشمند. اگر ایران مسیر مشابه را دنبال کند، میتواند سرمایهگذاری بهینه، کشف تخلفات و تحلیل بازار را به شکل دقیقتر و کارآمدتری انجام دهد.
میزگرد SEC درباره هوش مصنوعی در صنعت مالی
کمیسیون بورس و اوراق بهادار آمریکا (SEC) میزگردی را در زمینه هوش مصنوعی در صنعت مالی برگزار کرد. این رویداد در مقر SEC در واشنگتن، دیسی برگزار شد و برای عموم آزاد بود.
میزگرد بر ریسکها، مزایا و مدیریت هوش مصنوعی در صنعت مالی تمرکز داشت. مارک اوییدا، رئیس موقت SEC، و کمیسرهای SEC، هستر پیرس و کارولین کرنشاو، سخنرانیهایی ارائه کردند.
اعضای پنل میزگرد
برد آرنز، معاون ارشد تجزیهوتحلیل پیشرفته، FINRA
برد آرنز معاون ارشد تجزیهوتحلیل پیشرفته در FINRA است. او استراتژی تجزیهوتحلیل سازمان را هدایت میکند و بر پیادهسازی یادگیری ماشین، پردازش زبان طبیعی، فناوری گراف، هوش مصنوعی مولد و تجسم دادهها نظارت دارد تا حفاظت از سرمایهگذاران و یکپارچگی بازار را تقویت کند. او رئیس گروه کاری صنعت و سرمایهگذاران هوش مصنوعی مولد FINRA است و تلاشها برای شناسایی فرصتها، ریسکها و چالشهای پذیرش هوش مصنوعی مولد را هماهنگ میکند. آرنز پیشتر بیش از دو دهه در چارلز شواب فعالیت داشت و اخیراً بهعنوان معاون رئیس در زمینه انطباق و مدیریت ریسک سازمانی مشغول بود. او در زمینه نظارت، تجزیهوتحلیل، شیوههای فروش، مبارزه با پولشویی و برنامههای نظارتی تخصص دارد. آرنز فارغالتحصیل دانشگاه ویسکانسین-مدیسون است.
هیلاری آلن، استاد حقوق، دانشکده حقوق دانشگاه آمریکایی
هیلاری آلن استاد حقوق در دانشکده حقوق دانشگاه آمریکایی است. او یک متخصص بینالمللی در زمینه مقررات ثبات مالی و فناوریهای مالی نوین است و با نهادهای نظارتی و بانکهای مرکزی در سراسر جهان همکاری کرده است. آلن پیشتر در کمیته خدمات مالی مجلس نمایندگان و کمیته بانکی سنا شهادت داده و نویسنده کتاب «مالی بدون راننده: تأثیر فینتک بر ثبات مالی» (۲۰۲۲، انتشارات آکسفورد) است. او پیش از ورود به حوزه آکادمیک، هفت سال در گروههای خدمات مالی شرکتهای حقوقی برجسته در لندن، سیدنی و نیویورک کار کرده و در سال ۲۰۱۰ با کمیسیون تحقیق بحران مالی، که توسط کنگره برای بررسی علل بحران مالی ۲۰۰۷-۲۰۰۸ تشکیل شده بود، همکاری داشت.
گرگ برمن، مدیرعامل، تجزیهوتحلیل بازار و ساختار نظارتی، سیتادل سکیوریتیز
گرگ برمن مدیرعامل واحد تجزیهوتحلیل بازار و ساختار نظارتی در سیتادل سکیوریتیز در شیکاگو است. او بر استفاده از دادهها و تجزیهوتحلیل برای بررسی موضوعات پیشرفته در ساختار بازار، قوانین و مقررات تمرکز دارد. برمن در چندین هیئت مشورتی، از جمله کمیته مشورتی اقتصادی FINRA، هیئت مشورتی انجمن اطلاعات مالی و کمیته مشورتی مسیر حسابرسی یکپارچه فعالیت دارد. او بین سالهای ۲۰۰۹ تا ۲۰۱۵ در SEC خدمت کرد و دفتر تجزیهوتحلیل و تحقیقات را در بخش تجارت و بازارها تأسیس کرد. برمن فیزیکدان است و دارای مدرک دکتری (۱۹۹۴) و کارشناسی ارشد (۱۹۸۹) از دانشگاه پرینستون و کارشناسی (۱۹۸۷) از مؤسسه فناوری ماساچوست (MIT) است.
تایلر درر، مدیر ارشد فناوری و محصول، برادریج
تایلر درر سازمانهای فناوری و توسعه شرکت برادریج را هدایت میکند. او ارشدترین افسر فناوری برادریج است و بر تیمهای فناوری جهانی، شامل مهندسی نرمافزار، تحویل محصول، معماری، زیرساخت، امنیت سایبری و عملیات فناوری نظارت دارد. درر در سال ۲۰۱۲ بهعنوان مدیر ارشد فناوری و مدیر اجرایی عملیات جهانی فناوری به برادریج پیوست. پیش از آن، در اوپنهایمر فاندز، بهعنوان مدیر ارشد فناوری کسبوکار مالیاتی جهانی H&R Block و در بخش سرمایهگذاری خصوصی فعالیت داشت.
داگلاس همیلتون، رئیس مهندسی و تحقیقات هوش مصنوعی، نزدک
داگلاس همیلتون رئیس تحقیقات و مهندسی هوش مصنوعی در نزدک است. او از سال ۲۰۱۷ بهعنوان دانشمند داده به نزدک پیوست و راهحلهایی با استفاده از تطبیق سریع، یادگیری تقویتی و اصول بازار کارآمد برای مسائل کنترل پیشبینی توسعه داده است. از دستاوردهای او میتوان به ایجاد اولین سیستم فهرستبندی اعتصاب با استفاده از هوش مصنوعی، آوردن هوش مصنوعی مولد به مدیریت هیئتمدیره، ثبت بیش از دهها اختراع و راهاندازی اولین نوع سفارش مبتنی بر هوش مصنوعی تأییدشده توسط SEC اشاره کرد. او پیشتر دانشمند ارشد داده در گروه تجزیهوتحلیل تولید پیشرفته بوئینگ و سیستمهای مدیریت ارتباط با مشتری در Fast Enterprises بود. همیلتون کهنهسرباز نیروی هوایی آمریکا و عضو هیئت مشورتی کنفرانس علوم داده است. او دارای مدرک کارشناسی ارشد مهندسی سیستم از MIT و کارشناسی ریاضیات از دانشگاه ایلینوی در اسپرینگفیلد است.
کنان فرنچ، مدیر امور مالی دیجیتال، مؤسسه بینالمللی مالی
مؤسسه بینالمللی مالی (IIF) انجمن جهانی صنعت مالی با بیش از ۴۰۰ عضو از ۶۰ کشور است. کنان فرنچ ده سال پیش بهعنوان مشاور ارشد به IIF پیوست تا فعالیتهای مؤسسه در زمینه هوش مصنوعی، بلاکچین و فناوریهای کوانتومی در خدمات مالی را آغاز کند. او به تنظیمکنندگان استاندارد جهانی، نهادهای نظارتی و مدیران خدمات مالی کمک میکند تا پیامدهای این فناوریهای تحولآفرین را درک کنند. در سالهای اخیر، تمرکز او بر پرداختها و زیرساختهای بازار مالی بوده و با نهادهایی مانند بانک تسویههای بینالمللی (BIS)، هیئت ثبات مالی (FSB) و برنامه راهبردی G20 برای پرداختهای برونمرزی همکاری داشته است. او در پروژه آگورا، که پلتفرمی یکپارچه برای پول توکنیزهشده بانکهای مرکزی و تجاری در هفت کشور را آزمایش میکند، پیشرو است. فرنچ با OECD و دیگر مجامع برای حمایت از سیاستهای دادهای مناسب برای بانکها، شرکتهای بیمه، شرکتهای پرداخت و شرکای فناوری آنها همکاری میکند. او پیشتر بهعنوان یکی از بنیانگذاران یک فینتک پرداخت، پلتفرمی برای پرداخت موبایلی و ذخیره ارزش راهاندازی کرد و در بخش دولتی بهعنوان منصوب رئیسجمهوری در وزارت امور خارجه (USAID) و خزانهداری آمریکا فعالیت داشت. فرنچ دارای MBA از دانشگاه جورجتاون و کارشناسی تاریخ و اقتصاد از کالج دیکینسون است.
کاترین فورست، رئیس گروه فناوری دیجیتال، پال ویس
کاترین فورست یکی از برجستهترین مشاوران حقوقی در زمینه مسائل فناوری، از جمله هوش مصنوعی، دادههای بزرگ، محیط دیجیتال و تجارت و توزیع محتوا با سرعت بالا در آمریکا محسوب میشود. او شریک بخش دعاوی حقوقی، رئیس گروه فناوری دیجیتال و عضو گروه ضد انحصار در پال ویس است. فورست پیشتر قاضی فدرال منطقهای در ناحیه جنوبی نیویورک و معاون دستیار دادستان کل در بخش ضد انحصار وزارت دادگستری بود. او با بیش از ۳۰ سال تجربه بهعنوان وکیل دادگستری، دعاوی پیچیدهای در زمینه ضد انحصار، کپیرایت، پتنت و حقوق رسانهای را هدایت کرده است. او دو کتاب با عناوین «وقتی ماشینها میتوانند قاضی، هیئتمنصفه و جلاد باشند: عدالت در عصر هوش مصنوعی» (درباره سوگیری الگوریتمی) و «آیا عدالت در زمانی که واقعیت وجود ندارد واقعی است: ساخت سیستمهای اخلاقی در جهانهای مجازی» تألیف کرده است. فورست ستوننویس فناوری در نیویورک لاو ژورنال است و در سال ۲۰۲۰ جایزه برجسته نویسندگی حقوقی را برای مقاله «قاضی هولوگرافیک» دریافت کرد. او در مجامع مختلفی مانند کالج قضایی ملی و مؤسسه قضایی ایالت نیویورک درباره هوش مصنوعی و متاورس سخنرانی کرده است. فورست عضو بنیاد بار آمریکا، گروه ویژه قانون و هوش مصنوعی ABA، رئیس مشترک ابتکار هوش مصنوعی سیستمهای قضایی نیوجرسی و عضو هیئتمدیره آکادمی علوم نیویورک است.
سارا همر، مدیر اجرایی، دانشکده وارتون؛ استاد کمکی، دانشکده حقوق دانشگاه پنسیلوانیا؛ مدیرعامل شتابدهنده سایفر وارتون
سارا همر مدیر اجرایی دانشکده وارتون، استاد کمکی دانشکده حقوق دانشگاه پنسیلوانیا و مدیرعامل شتابدهنده سایفر وارتون است. او درس «هوش مصنوعی مسئول» را برای آموزش اجرایی وارتون تدریس میکند و مدیر آکادمیک برنامه حقوق، صنعت و هوش مصنوعی دانشگاه پنسیلوانیا است. همر پیشتر معاون دستیار موقت وزیر امور مالی در وزارت خزانهداری آمریکا و دبیر موقت بانکداری و اوراق بهادار پنسیلوانیا بود، جایی که در بحران بانکی ۲۰۲۳ این دپارتمان را هدایت کرد. او رئیس مشترک کنسرسیوم بینالمللی کارشناسان هوش مصنوعی است و کتابی درباره هوش مصنوعی مولد در انتشارات آکسفورد در دست انتشار دارد. همر در نهادهایی مانند مجمع اقتصاد جهانی، مرکز مالی بینالمللی دبی و شبکه فینتک خاورمیانه و شمال آفریقا مشاور است. او بین سالهای ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۳ در هیئت نظارت اتحادیه بینالمللی مخابرات (ITU) خدمت کرد. همر دارای مدرک دکتری حقوق از دانشگاه پنسیلوانیا، MBA از وارتون و کارشناسی ارشد از دانشگاه آکسفورد است.
مایکل کلی، رئیس حاکمیت و توانمندسازی استراتژیک هوش مصنوعی، جیپی مورگان چیس
مایکل کلی رئیس حاکمیت و توانمندسازی استراتژیک هوش مصنوعی در جیپی مورگان چیس در شیکاگو است. او جهتگیری استراتژیک و حاکمیت هوش مصنوعی و یادگیری ماشین را هدایت میکند و تلاشها برای پذیرش مقررات و قابلیتهای هوش مصنوعی در سراسر شرکت را رهبری میکند. کلی پیشتر رئیس کنترلهای دیجیتال، داده و محصول برای بانکداری جهانی بود و روابط با نهادهای نظارتی، حسابرسان و تیمهای انطباق را مدیریت میکرد. او فارغالتحصیل دانشگاه نوتردام در رشته اقتصاد و کاربردهای کامپیوتری است.
الکساندر لبلنگ، دفتر امنیت سایبری و حفاظت از زیرساختهای حیاتی، وزارت خزانهداری
الکساندر لبلنگ تحلیلگر در دفتر امنیت سایبری و حفاظت از زیرساختهای حیاتی وزارت خزانهداری آمریکا است. او در سال ۲۰۲۱ به این وزارتخانه پیوست. پیشتر، مهندس نرمافزار در Cloudera بود و سیستمهای دادهای متنباز توزیعشده را توسعه میداد. لبلنگ دارای مدرک کارشناسی ارشد در حقوق و دیپلماسی از دانشکده فلچر دانشگاه تافتس و کارشناسی از دانشگاه براون در رشته علوم کامپیوتر و مطالعات آمریکای لاتین است.
کریستن مککویی، مدیر ارشد امنیت اطلاعات، ادوارد جونز
کریستن مککویی متخصص امنیت سایبری با ۱۷ سال تجربه در بخشهای مالی، پیمانکاری دفاعی و خصوصی است. او مدیر ارشد امنیت اطلاعات در ادوارد جونز است و در سازمانهایی مانند مرکز اشتراک و تحلیل اطلاعات خدمات مالی (FS-ISAC) و ائتلاف ملی امنیت فناوری (NTSC) فعالیت دارد. پیشتر، او مدیر در امریکن اکسپرس بود و در سینکرونی فایننشال برنامههای اصلی عملیات امنیتی و حاکمیت، ریسک و انطباق امنیت اطلاعات را هدایت کرد. مککویی دارای مدرک کارشناسی علوم کامپیوتر با گرایش دیجیتال فارنزیک و کارشناسی ارشد علوم کامپیوتر با تمرکز بر یادگیری ماشین از دانشگاه رود آیلند است.
جف مکمیلان، رئیس هوش مصنوعی کل شرکت، مورگان استنلی
جف مکمیلان رئیس هوش مصنوعی کل شرکت در مورگان استنلی است. او با بخشهای مختلف شرکت برای ایجاد استراتژی و حاکمیت هوش مصنوعی همکاری میکند و فرصتهای هوش مصنوعی را شناسایی و اولویتبندی میکند. او پیشتر رئیس تجزیهوتحلیل، داده و نوآوری در مدیریت ثروت مورگان استنلی بود. مکمیلان فارغالتحصیل آکادمی نظامی ایالات متحده در وست پوینت با مدرک کارشناسی اقتصاد است و بهعنوان افسر زرهی و رهبر جوخه شناسایی در کره جنوبی و فورت ناکس خدمت کرده است.
اسکات مولینز، مدیرعامل، صنعت خدمات مالی جهانی، خدمات وب آمازون
اسکات مولینز مدیرعامل صنعت خدمات مالی جهانی در خدمات وب آمازون (AWS) است و ابتکارات جهانی AWS در صنعت خدمات مالی را هدایت میکند. او با رهبران صنعت، تنظیمکنندگان جهانی و شرکای استراتژیک برای تحول صنعت و فناوریهای آن همکاری میکند. مولینز در سال ۲۰۱۷ شورای مشورتی خدمات مالی AWS را تأسیس کرد. او ۲۸ سال در صنعت خدمات مالی فعالیت داشته و در سازمانهایی مانند نزدک، جیپی مورگان چیس، مریل لینچ و پنسون وردواید کار کرده است. مولینز فارغالتحصیل دانشگاه تگزاس A&M است.
دانیل پاتریو، مدیرعامل، دفتر مدیر عملیات، ابتکارات استراتژیک/هوش مصنوعی، بلکراک
دانیل پاتریو با رهبران بلکراک و جامعه مشتریان این شرکت برای توسعه و اجرای استراتژی هوش مصنوعی بلکراک همکاری میکند. او پیشتر تیمهای تحول مشتریان آلادین در آمریکا و EMEA را هدایت کرد و اجرای پلتفرم سرمایهگذاری آلادین را در مشتریان خارجی مدیریت کرد. پاتریو با افتخار از دانشگاه تافتس فارغالتحصیل شده است.
جوهانا پاول، مدیرعامل و رئیس فناوری، تحقیقات و نوآوری، شرکت تسویه و سپردهگذاری
جوهانا پاول مدیرعامل و رئیس فناوری، تحقیقات و نوآوری در DTCC است. او نوآوریهای داخلی و خارجی را از طریق رهبری فکری استراتژیک و حمایت در سطح شرکت هدایت میکند. پاول استراتژی هوش مصنوعی شرکت و اولین خرید و ادغام بلاکچین DTCC را هدایت کرده است. او در هیئتمدیره Fnality, Inc. و بنیاد هایپرلجر خدمت میکند. پیشتر، او رئیس مشترک NFTهای ConsenSys و رئیس خدمات حرفهای آمریکا بود و پروژههایی مانند پلتفرم تجارت اعتبارات کربن و پلتفرم صدور اوراق بهادار را هدایت کرد. پاول دارای مدرک دکتری مهندسی برق و علوم کامپیوتر از MIT است.
پیتر اسلتری، MIT FutureTech
پیتر اسلتری محقق در MIT FutureTech است و پایگاه داده ریسک هوش مصنوعی MIT را هدایت میکند که شامل بیش از ۱۰۰۰ ریسک هوش مصنوعی است. او در حال کار بر پروژه شاخص ریسک هوش مصنوعی است که پاسخهای بیش از ۲۰۰ سازمان جهانی به ریسکهای هوش مصنوعی را تحلیل میکند.
رایان سوان، مدیر ارشد تجزیهوتحلیل دادهها، گروه ونگارد
رایان سوان مدیر ارشد تجزیهوتحلیل دادهها در ونگارد است و استفاده استراتژیک از دادهها و تجزیهوتحلیل را در سراسر شرکت نظارت میکند. او پیشتر مدیر ارشد داده در Collibra و E*TRADE بود و در دولت اوباما مدیر تحلیل داده در دفتر سیاستگذاری کل دولت بود. سوان دارای مدرک کارشناسی از دانشگاه مریلند، MBA از وارتون و MPA از هاروارد است.
هاردیپ والیا، مدیرعامل و رئیس هوش مصنوعی و شخصیسازی، چارلز شواب
هاردیپ والیا مدیرعامل و رئیس هوش مصنوعی و شخصیسازی در چارلز شواب است و تحول هوش مصنوعی شرکت و توسعه محصولات مبتنی بر هوش مصنوعی را هدایت میکند. او پیشتر مدیر نوآوری محصول مدیریت دارایی شواب بود. والیا بنیانگذار و مدیرعامل Motif بود که در سرمایهگذاری موضوعی پیشگام بود. او دارای مدرک کارشناسی مهندسی و اقتصاد از دانشگاه ییل و MBA از وارتون است.
مایکل ولمن، استاد علوم کامپیوتر و مهندسی، دانشگاه میشیگان
مایکل ولمن استاد علوم کامپیوتر و مهندسی در دانشگاه میشیگان است. او مدرک دکتری خود را در سال ۱۹۸۸ از MIT دریافت کرد و بیش از ۳۰ سال در زمینه مکانیزمهای بازار محاسباتی و روشهای استدلال بازیمحور تحقیق کرده است. او پیشتر رئیس گروه ویژه تجارت الکترونیک ACM و ویراستار اجرایی مجله تحقیقات هوش مصنوعی بود.
