نمایش دستاوردهای نوین AI در چین با حضور شرکت‌های بین‌المللی

در همایش جهانی هوش مصنوعی (WAIC) که در شانگهای برگزار شد، شرکت‌هایی مانند Huawei، Alibaba، Tesla، Amazon و Alphabet حضور داشتند تا جدیدترین نوآوری‌های AI را معرفی کنند. این برنامه با وجود تحریم‌های آمریکا برای جلوگیری از صادرات فناوری، نشان از تمایل چین برای ادامه راه خود و جذب سرمایه‌گذاری خارجی دارد.

تحلیل:

• چین تلاش دارد با حمایت از شرکت‌های بومی و تعامل محدود با غرب، به خودکفایی فناوری AI برسد.
• مشارکت شرکت‌های بین‌المللی، نشان‌دهنده علاقه به بازار بزرگ چین و تمرکز بر انتقال تکنولوژی است.
• این سیاست راهبردی چین را به عنوان یک بازیگر اصلی زیرساخت AI در آسیا تقویت می‌کند و آینده مستقلی را ترسیم می‌کند.

دستاوردهای کلیدی همایش جهانی هوش مصنوعی (WAIC 2025)

چشم‌انداز کلی و محور اصلی رویداد

• موضوع امسال WAIC عبارت بود از: «در عصر هوش، همه کشورها به هم پیوند می‌خورند» و بر اهمیت حکمرانی هماهنگ جهانی AI تأکید داشت.
• پلتفرم دیالوگ بین‌المللی و صنعتی برای هماهنگی سیاست‌ها، نوآوری‌ها و تقویت شبکه‌های همکاری جهانی AI.

پیشنهاد جهانی چین: تشکیل سازمان همکاری جهانی AI

• نخست‌وزیر چین، لی چیانگ، پیشنهاد تأسیس سازمان جهانی همکاری هوش مصنوعی را مطرح کرده که هدف آن ایجاد چارچوبی متقن، هماهنگ، فراگیر و با اجماع جهانی در زمینه توسعه و امنیت AI است.
• یک برنامه ۱۳ ماده‌ای حکمرانی AI نیز منتشر شد که سازوکار گفت‌وگوی شبیه‌ساز سازمان ملل بدورها، استانداردهای ایمنی، توسعه زیرساخت دیجیتال و مشارکت کشورهای جنوب جهانی را در بر می‌گیرد.

حضور بین‌المللی و تخصصی برجسته

• حدود ۱۲۰۰ کارشناس از ۱۲ جایزه نوبل و تورینگ مانند Geoffrey Hinton و Andrew Yao حضور داشتند، همچنین Eric Schmidt، Anne Bouverot و … در سخنرانی‌ها شرکت کردند.
• این رویداد گامی مهم در کنار نشست سطح‌بالای حکمرانی جهانی نیز بود که ترکیبی از متخصصان، سیاستمداران و صنعت را گرد هم آورد.

نمایشگاه فناوری و توسعه بازار

• بیش از ۸۰۰ شرکت (۶۰٪ خارجی یا خارج از شانگهای) با ۳,۰۰۰ محصول، ۴۰ مدل زبانی بزرگ، ۵۰ دستگاه AI و ۶۰ ربات هوشمند نمایش داده شدند.
• فضای نمایشگاهی بیش از ۷۰,۰۰۰ متر مربع را شامل شد و ۵ بخش موضوعی داشت:
  • فناوری‌های بنیادین AI
  • کاربردهای صنعتی
  • دستگاه‌های هوشمند
  • ارتباطات اکوسیستم استارتاپی
  • بازار نوآوری و سرمایه‌گذاری.

بازتعریف مدلسازی بزرگ (Large Models Forum)

• با حمایت SenseTime و مشارکت DeepSeek، NVIDIA و سایر بازیگران بین‌المللی، فرصتی برای تبادل فنی درباره مدل‌های بزرگ و کاربردهای آن‌ها فراهم شد.
• محورهای بحث شامل:
  • همکاری برای توسعه محاسبات ناهمگن (edge، cloud، device)
  • مدل‌های embodied intelligence و هوشمندسازی ربات‌ها
  • استانداردها و حکمرانی مدل‌های بزرگ در سطح جهانی.

پرورش استعدادهای جوان و مسابقات AI

• رویدادهایی مثل SAIL Award (رقابت جهانی پروژه‌های AI برای بشر) و جایزه مقاله علمی جوانان برگزار شد؛ ۱۷٪ پروژه‌ها خارجی و بیش از ۷۹٪ نویسندگان کمتر از ۳۰ سال بودند.
• رقابت‌های دانش‌آموزی و دانشجویی نیز نقطه درخشش ایده‌های نوآورانه و آموزش نسل جدید در مسیر AI بودند.

تجربه شهری هوشمند WAIC City Walk

• مسیرهای تعاملی در محلات شانگهای با ربات‌هایی که‌ هنر خطاطی، درام‌نوازی، پخت غذا و خدمات شهری را نمایش می‌دادند.
• رویدادی برای نمایش هم‌زمان خلاقیت شهری، هنر تعاملی و فناوری.

دستاوردهای کلیدی اقتصادی و صنعتی

• بازار AI شانگهای در سه‌ماهه اول ۲۰۲۵ فراتر از ۱۱۸ میلیارد یوان (~۱۸ میلیارد دلار) بوده و ۱/۳ نیروی متخصص کشور را جذب کرده است.
• بیش از ۳۴٪ رشد سالانه در زیرساخت، سرمایه‌گذاری و تخصص فنی دیده شده است.

نتیجه‌گیری تحلیلی

• WAIC 2025 نشان داد چین به دنبال شکل‌دهی اصول حکمرانی جهانی AI است و با استفاده از سیاست «همکاری فناوری» خود را به‌عنوان بازیگر اصلی مطرح می‌کند.
• پروژه‌های Open‑Source چین مثل DeepSeek بر رقابت با اکوسیستم غربی و ایجاد گزینه‌های بومی تأکید داشتند.
• تمرکز بر استعدادیابی، مدل‌های بزرگ و کاربردهای صنعتی این کشور را به یکی از قطب‌های AI جهان تبدیل کرده.
• با راه‌اندازی City‑Walk، چین نشان داد AI فقط در سطح تحقیق است بلکه به زندگی شهری و فرهنگی نیز نفوذ کرده است.

در ادامه، تحلیل جامع و دقیق از پیشنهاد چین برای ایجاد سازمان جهانی همکاری هوش مصنوعی و تأثیرات آن بر سیاست‌های ایران و مشارکت احتمالی کشورمان در این نهاد ارائه شده است:

مروری بر پیشنهاد چین

• در مراسم افتتاحیه کنفرانس جهانی هوش مصنوعی (WAIC) در شانگهای، لی چیانگ، نخست‌وزیر چین پیشنهاد تأسیس یک نهاد بین‌المللی به‌منظور ارتقاء همکاری جهانی در حوزه AI را مطرح کرد.
• هدف اصلی این سازمان هماهنگی جهانی در مقررات‌گذاری AI، اشتراک‌گذاری تجربه توسعه و ساختاری فراگیر برای کشورهای جنوب جهان (Global South) است.
• همچنین عنوان شد که قطعیت قانونی فعلی در حاکمیت AI پراکنده و فاقد اجماع جهانی است؛ بنابراین چین خواهان تدوین «چارچوب حکمرانی مشترک» و مستقر در上海 یا مجامعی بین‌المللی مشابه سازمان ملل است.

مفاهیم کلیدی پیشنهاد

• تشکیل نهاد بین‌المللی AI با ساختاری متشکل از نمایندگان دولتی، نهادهای فنی، پژوهشگران و بخش خصوصی.
• تمرکز بر گسترش فناوری AI به‌عنوان سهم عمومی جهانی، به‌ویژه کشورهایی که دسترسی به فناوری ندارند.
• تشکیل عمل‌آیی‌های کلیدی مانند گفت‌وگو، استانداردسازی، آموزش، زیرساخت و تبادل فناوری برای ایجاد توسعه برابر و امن ─ـ شامل پشتیبانی از جنوب جهانی و جلوگیری از انحصار AI توسط چند کشور یا شرکت بزرگ.

پیامدها برای ایران

➤ فرصت‌ها:

1. عضویت و نقش دیپلماتیک فعال در شکل‌دهی چارچوب جهانی AI.
2. دسترسی به فناوری‌ها، مدل‌ها و استانداردهای چین (مانند DeepSeek)، در چارچوب همکاری آزاد.
3. ظرفیت افزایش نقش در ساختار حکمرانی جنوبی (Global South).
4. امکان میزبانی یا مشارکت در کنسرسیوم‌های منطقه‌ای، مانند همکاری فنی و تنظیم نهاد در سکوهای ایران و کشورهای همسایه.

➤ چالش‌ها:

1. سیاست همسو با چین ممکن است منجر به فشار غرب یا عدم تعادل سیاسی گردد.
2. نیاز توسعه زیرساخت داخلی و توسعه ظرفیت فناوری برای مشارکت عملی.
3. تطبیق موارد فرهنگی، قانونی و اخلاقی ایرانی با چارچوب‌های پیشنهادی بین‌المللی.
4. خطر تحت‌الشعاع قرار گرفتن مدل‌های بومی و فرصت‌های تجاری داخلی.

مدل حکمرانی پیشنهادی برای ایران (منطبق با پیشنهاد چین)

تحلیل نهایی

• چین با پیشنهاد این نهاد، مساعی خود را در زمینه احیای multilateralism فناوری آغاز کرده است.
• ایران با داشتن سابقه همکاری با کشورهای BRICS و محورهای جنوب جهانی، می‌تواند نقش محوری در این سازمان ایفا کند.
• برای دستیابی به جایگاه واقعی، کشور نیازمند طراحی مدل حکمرانی انطباقی، زیرساخت علمی و همگرایی با ارزش‌های فرهنگی داخلی است.
• در صورت موفقیت، فرصت ورود به شبکه رسمی حکمرانی AI جهان فراهم خواهد شد و نقطه عزیمی در دیپلماسی فناوری ایران محسوب گردد.