TSMC به باشگاه تریلیون دلاری پیوست؛ خوش‌بینی نسبت به تقاضای AI

• شرکت تایوانی TSMC (Taiwan Semiconductor Manufacturing Company)، به‌عنوان اولین شرکت آسیایی، برای نخستین بار با ارزش بازار حدود ۱ تریلیون دلار در بازار تایوان ثبت شد—و ۱.۲ تریلیون دلار در ADRهای آمریکا.
• رشد ارزش سهام: حدود +۵۰٪ از پایین‌ترین سطح در آوریل تا ژوئیه.
• علت اصلی: افزایش چشمگیر تقاضا برای تراشه‌های AI و محاسبات با کارایی بالا (HPC).

آمارهای مالی و عملکرد Q2 2025

شرکت همچنین پیش‌بینی کرده رشد سالانه درآمد ≈۳۰٪ باشد—افزایشی از حدود ۲۰٪ پیشین

دلایل رشد – AI در کانون توجه

• افزایش تقاضای مشتریان: شرکت‌هایی مانند Nvidia, Apple, AMD، گوگل و مایکروسافت برای AI و مدل‌های زبانی بزرگ به تراشه‌های پیشرفته نیاز دارند.
• تحلیلگرانی نظیر Goldman Sachs اشاره کرده‌اند که افزایش قیمت ویفر و تراشه در سال ۲۰۲۶ به دنبال ادامه تقاضای AI ادامه خواهد یافت.

چالش‌ها و ریسک‌ها

۱. نوسان نرخ ارز و فشار رقمی

• افزایش ارزش دلار تایوانی (NTD) نسبت به USD: حدود +۱۰٪ باعث کاهش حدود ۴۰ مبنای درصدی در حاشیه سود شده است.
• پیش‌بینی افت موقت در Q3 با اثر منفی ≈–260bp روی سود ناخالص.

۲. ریسک‌های تعرفه و سیاست‌های تجاری

• اعمال تعرفه ۳۲٪ بر واردات تایوان از آمریکا (که پس از کاهش به ۱۰٪ ملایم‌تر شد) در ابتدای سال اثرگذار بوده؛ اما تنش تجاری امکان افزایش دوباره آن را فراهم می‌کند.
• انتقال تجهیزات بسته‌بندی به آمریکا تا ۲۰۲۸ (همکاری با Amkor) تلاش برای کاهش ریسک تعرفه است اما ناکافی است.

۳. رقابت جهانی

• با وجود پیشتازی، رقیبانی مثل Intel در پیشخوان تولید تراشه قدم برمی‌دارند. با این حال، بازار AI همچنان برای TSMC بکر باقی مانده است.

اثرات اقتصادی و استراتژیک

• نقش TSMC در اکوسیستم AI: این شرکت قلب زنجیره تأمین تراشه AI است؛ برای مثال، ۹۲٪ تراشه‌های AI آمریکا توسط آن تامین می‌شود.
• شتاب‌دهی به افزایش ظرفیت جهانی: TSMC برنامه دارد ۱۵ کارخانه جدید در تایوان و شعبه‌هایی در ژاپن، آلمان و آمریکا احداث کند. با سرمایه‌گذاری ۳۸–۴۲ میلیارد دلار برای ۲۰۲۵، تولید نود 2nm (N2) را از H2 2025 آغاز می‌کند و A16 برای AI تا H2 2026 فعال خواهد شد.
• نقش ژئوپلیتیکی: این موفقیت تأثیر زیادی بر جایگاه تایوان در نقشه سیاسی جهان و مقابله منطقه‌ای دارد، به‌ویژه با تمرکز آمریکا بر امنیت زنجیره تأمین.

خلاصه تحلیلی

1. شاهد یک جهش اقتصادی ۵۰٪ در ارزش بازار TSMC در عرض چند ماه هستیم، ناشی از رکوردشکنی درآمد و سود با محوریت AI و HPC.
2. تحلیلگران عنوان می‌کنند که این روند ادامه دار خواهد بود به شرط مدیریت ریسک‌هایی مانند نوسان ارز و تنش‌های تجاری.
3. نقش محوری TSMC در زنجیره جهانی تراشه، به رشد صنایع در سرتاسر حوزه فناوری‌های پیشرفته کمک شایانی خواهد کرد.

TSMC کیست؟

TSMC (Taiwan Semiconductor Manufacturing Company) بزرگ‌ترین تولیدکننده قرارداد‌محور تراشه در جهان است (Foundry). برخلاف شرکت‌هایی مثل Intel یا Samsung که هم طراحی و هم تولید دارند، TSMC صرفاً به تولید تراشه‌های طراحی‌شده توسط شرکت‌های دیگر (مثل Apple, AMD, Nvidia, Qualcomm) می‌پردازد.

موقعیت استراتژیک TSMC در زنجیره تأمین

• TSMC بیش از ۵۵٪ از سهم بازار تولید تراشه به سفارش دیگران (Foundry Market) را در اختیار دارد.
• مشتریان آن شامل ۹۰٪ از شرکت‌های بزرگ حوزه فناوری هستند، از جمله:
  • Apple (برای چیپ‌های سری A و M)
  • AMD (پردازنده‌ها و GPU)
  • Nvidia (GPU و AI Chips)
  • Qualcomm (چیپست‌های موبایل)
  • Tesla و خودروسازان (برای چیپ‌های خودران)

فناوری‌های پیشرفته در اختیار TSMC

• نخستین تولیدکننده تراشه‌های ۳ نانومتری در مقیاس صنعتی (که مصرف انرژی کمتر و قدرت پردازشی بالاتری دارد).
• در حال توسعه تراشه‌های 2nm و زیر 2nm برای عرضه در ۲۰۲۶.
• رهبر تکنولوژی EUV (Extreme Ultraviolet Lithography) در کنار ASML هلند.

نقش در اقتصاد جهانی و ژئوپلیتیک

• تایوان به دلیل حضور TSMC، به عنوان «میدان نبرد فناوری» بین چین و آمریکا تبدیل شده است.
• آمریکا و اروپا در حال سرمایه‌گذاری میلیاردی برای جذب TSMC هستند:
  • کارخانه در آریزونا، آمریکا با بودجه بیش از ۴۰ میلیارد دلار.
  • تأسیسات در ژاپن و آلمان برای کاهش وابستگی به آسیا.
• TSMC حلقه حیاتی زنجیره تأمین جهانی هوش مصنوعی است، زیرا پردازنده‌های AI نیازمند پیشرفته‌ترین فرآیندهای ساخت (مانند N5 و N3) هستند.

دستاورد اخیر: ورود به باشگاه ۱ تریلیون دلاری

• ارزش بازار TSMC از مرز ۱ تریلیون دلار عبور کرد.
• دلیل اصلی رشد:
  • افزایش تقاضای جهانی برای چیپ‌های مخصوص AI (به‌ویژه در سمت دیتاسنتر و خودروهای خودران).
  • برتری تکنولوژیک در تولید انبوه تراشه‌های ۳ و ۲ نانومتری.

TSMC و زنجیره تأمین AI

• مدل‌های LLM مثل ChatGPT، Claude و Gemini نیازمند تراشه‌هایی مثل H100 و B100 هستند که از سوی Nvidia طراحی و توسط TSMC ساخته می‌شوند.
• بدون TSMC، هیچ شرکتی قادر به تولید انبوه این تراشه‌ها نیست.
• بیش از ۹۰٪ از تولید تراشه‌های پیشرفته AI در جهان در اختیار TSMC است.

ریسک‌ها و تهدیدها

• تنش‌های ژئوپلیتیک میان چین و تایوان:
  • چین مدعی مالکیت تایوان است؛ در صورت حمله، زنجیره تأمین جهان فلج خواهد شد.
• زلزله یا بلایای طبیعی در تایوان تهدید بزرگی است.
• کمبود آب و برق در جزیره تایوان نیز یکی از دغدغه‌های عملیاتی مهم TSMC است.

جمع‌بندی تحلیلی

TSMC نه‌تنها قلب تپنده صنعت نیمه‌هادی جهان است، بلکه در اقتصاد هوش مصنوعی، اینترنت اشیا، خودروهای هوشمند و حتی نظامی، نقشی کلیدی دارد. هر گونه اختلال در عملکرد آن، می‌تواند باعث بحران جهانی شود.
این شرکت مهم‌ترین بازیگر “نبرد برای آینده فناوری” است؛ و تا زمانی که رقبای غربی به سطح آن نرسیده‌اند، TSMC تعیین‌کننده مسیر جهانی AI و کامپیوترهای آینده خواهد بود.

مشتریان اصلی TSMC – چه شرکت‌هایی برای تولید تراشه به TSMC وابسته‌اند؟

TSMC بیش از ۵۰۰ مشتری دارد، اما بزرگ‌ترین و استراتژیک‌ترین آنها عبارتند از:

مجموع ۱۰ مشتری بزرگ TSMC حدود ۷۰٪ درآمد این شرکت را تأمین می‌کنند.
Apple تنها شرکتی است که از بهترین فناوری ۳ نانومتری TSMC به صورت انحصاری استفاده می‌کند (سری M3 و A17 Pro).

تقسیم سهم بازار تولید چیپ قراردادی (Foundry Market) – ۲۰۲۵

طبق آمار [TrendForce – Q2 2025]، بازار جهانی تولید چیپ برای سایر شرکت‌ها (Foundry) به شکل زیر تقسیم می‌شود:

فقط TSMC و Samsung قادر به تولید در مقیاس پیشرفته (زیر ۵ نانومتر) هستند.
سایر شرکت‌ها بیشتر روی فناوری‌های قدیمی‌تر (>28nm) تمرکز دارند.

رقبای اصلی TSMC – هر کدام در چه جایگاهی هستند؟

۱. Samsung Foundry

• تنها رقیب واقعی در فناوری‌های زیر 5nm
• مشتریان: Google, Qualcomm (تا حدی)، Tesla
• مشکلات بزرگ: بازدهی پایین در فناوری 3nm، قطع قرارداد با Nvidia
• در حال سرمایه‌گذاری ۱۰۰ میلیارد دلاری برای رسیدن به TSMC

۲. Intel Foundry Services (IFS)

• هدف: تبدیل شدن به Foundry شماره ۲ جهان تا ۲۰۳۰
• همکاری با Arm، MediaTek، و اخیراً دولت آمریکا
• هنوز در تولید با فناوری پایین‌تر از 7nm عقب است

۳. SMIC (چین)

• بزرگ‌ترین Foundry چین؛ تحت تحریم آمریکا
• سعی در تولید 7nm بدون EUV
• فقط برای بازار داخلی چین کاربرد دارد (مثلاً چیپ‌های گوشی Huawei)

۴. GlobalFoundries

• سابقاً بخشی از AMD
• تولید در سطح 12nm تا 28nm برای کاربردهای صنعتی، خودرو، IoT
• تمرکز روی پایداری، نه رقابت فناورانه

جمع‌بندی تحلیلی

TSMC بی‌رقیب‌ترین بازیگر بازار تولید چیپست پیشرفته دنیاست. با در اختیار داشتن بیش از نیمی از بازار جهانی Foundry و تولید انحصاری برای Apple، AMD، Nvidia و دیگر غول‌های فناوری، این شرکت تبدیل به ستون فقرات اقتصاد دیجیتال و هوش مصنوعی شده است.

رقبا (Samsung و Intel) در تلاشند با حمایت دولت‌ها و سرمایه‌گذاری عظیم، فاصله را کاهش دهند، اما تا سال ۲۰۲۷ بعید است به سطح TSMC برسند.

سهم TSMC از GDP تایوان

• صنعت نیمه‌رساناها در مجموع حدود ۱۵٪ تا ۱۸٪ از GDP تایوان را تشکیل می‌دهد.
• به‌طور خاص TSMC، بزرگ‌ترین بازیگر این صنعت، سهمی بین ۵٪ تا ۶٪ از GDP را به‌صورت مستقیم ایفا می‌کند – معیاری که شامل ارزش‌افزوده واقعی ناشی از فعالیت تولید آن است.

نقش صنعتی و اقتصادی TSMC در تایوان

1. دورخیز اقتصادی و صادرات
   • ارزش تولید صنعت نیمه‌هادی (نیمی از آن متعلق به TSMC) در سال‌های اخیر تا NT$4.3 تریلیون رسیده که برابر ۱۸٪ از GDP است.
   • صادرات تراشه‌ها از تایوان معادل ۳۸٪ از کل صادرات کالا را نشان می‌دهد.
2. اشتغال و اثر فزاینده زنجیره‌ای
   • از طریق همکاری با بیش از ۱٬۶۰۰ تأمین‌کننده محلی، TSMC باعث ایجاد اشتغال غیرمستقیم نیز شده است.
3. بازار بورس تایوان
   • بازار سرمایه‌گذاری تایوان به‌شدت به TSMC وابسته است؛ این شرکت حدود ۳۰٪ ارزش بازار بورس تایوان را در اختیار دارد.
4. سهم وسیع در بازار جهانی
   • TSMC ۹۰٪ از ظرفیت تولید تراشه‌های پیشرفته (≤۵ نانومتر) جهان را در اختیار دارد.
   • سهم بازار جهانی Foundry آن حدود ۵۶–۶۰٪ است.

جمع‌بندی تحلیلی

• با در نظر گرفتن سهم مستقیم و غیرمستقیم در زنجیره تأمین، TSMC بیش از ۵٪ GDP تایوان را مستقیم تأمین می‌کند. اگر تأثیرات زنجیره‌ای را شامل کنیم، سهم واقعی آن احتمالاً به بیش از ۱۸٪ نزدیک می‌شود.
• حتی در صورت سرمایه‌گذاری TSMC در خطوط تولید خارجی (مانند آمریکا)، سهم تولید داخلی آن بسیار حیاتی باقی خواهد ماند و اصطلاحاً میدان “سیلیکون شیلد” تایوان را تقویت می‌کند.

نتیجه

TSMC ستون فقرات اقتصاد تایوان است؛ نه‌تنها به‌عنوان تولیدکننده تراشه، بلکه به‌عنوان موتور صادرات، ایجاد اشتغال و محور بازار سرمایه ملی. هر تغییر یا بحران در این بنگاه می‌تواند تأثیری عمیق و فوری بر کل کشور داشته باشد.