گزارش اتحادیه بینالمللی مخابرات (ITU) – مقابله با خطرات Deepfake
در ۱۱ ژوئیه ۲۰۲۵، ITU از سوی سازمان ملل در کنفرانس AI for Good Summit در ژنو، گزارش جدیدی منتشر کرد: تاکید بر نیاز به استانداردهای قوی برای شناسایی و مقابله با deepfakeهایی که ممکن است منجر به دخالت در انتخابات یا کلاهبرداریهای مالی شوند. ITU از پلتفرمها خواست که از ابزارهای تأیید دیجیتال برای اصالتسنجی تصاویر و ویدیوها استفاده کنند.
تحلیل: با قدرت مدلهای مولد در تولید محتوای ساختگی، این گزارش ضرورت توجه همزمان به توانمندسازی فناوری و حفاظت از ساختارهای اجتماعی را یادآوری میکند. استانداردسازی جهانی و همکاری بینسازمانی (رمزنگاری اصالت، امضای دیجیتال و غیره) کلید حفظ اعتماد عمومی است.
چهار محور اصلی گزارش
۱. کاهش اعتماد اجتماعی
در مصاحبه با «بیلیل جاموسی»، رئیس بخش گروههای مطالعه در دفتر استانداردسازی ITU، تأکید شد:
“People don’t know what’s true and what’s fake”
کاهش اعتماد عمومی به شبکههای اجتماعی، موجب شده کاربران نتوانند تشخیص دهند چه محتوایی واقعی است، و چه محتوایی ساختگی است.
۲. استانداردهای احراز اصالت دیجیتال
گزارش توصیه میکند که:
- پلتفرمهای اجتماعی و توزیعکنندگان محتوا باید از ابزارهای اعتبارسنجی دیجیتال برای تأیید صحت تصاویر و ویدیوها قبل از انتشار استفاده کنند.
- ITU در حال توسعه استاندارد جهانی برای واترمارک ویدیوها (ویدیوها حدود ۸۰٪ ترافیک اینترنت را شامل میشوند) است که شامل متادیتا از جمله هویت خالق، زمان و مکان تولید محتوا میباشد .
۳. اثبات منشا و شفافیت
لئونارد رزنثال از Adobe (که از ۲۰۱۹ با موضوع deepfake کار میکند) بر اهمیت نشان دادن دائمی منشا محتوا برای ایجاد اعتماد تاکید کرد:
“When you are scrolling … you want to know: ‘can I trust this image, this video…’”
این شفافیت، به کاربران کمک میکند انتخابهای آگاهانهتری در رسانههای اجتماعی داشته باشند.
۴. نیاز به همکاری بینالمللی
دکتر فَرزانه بادیعی از Digital Medusa هشدار داد که:
“If we have patchworks of standards and solutions, then the harmful deepfake can be more effective”
با وجود نبود یک نهاد نظارتی جهانی متمرکز، استانداردهای پراکنده میتواند عملاً بیاثر باشد و راه را برای سوء استفاده هموار کند.
همچنین توماز لیواک بنیانگذار Umanitek خاطرنشان ساخت که:
“AI will only get more powerful … We’ll need to upskill people”
کسب مهارت و سواد دیجیتال برای کاربران، نقشی کلیدی در پیشگیری از آسیبهای اجتماعی دارد.
تحلیل و پیامدهای کلیدی
الف) از چالش تکنیکی تا وظیفه حاکمیتی
مسألهای فنی مانند تشخیص deepfake، اکنون به چالشی اساسی برای ساختارهای حکومتی تبدیل شده است. راهکارهای فناوری باید در چارچوبهای سیاستگذاری با نظارت شفاف قرار گیرند تا اعتماد اجتماعی حفظ شود.
ب) نقش صنعت بهویژه فناوریهای تصویر
شرکتهایی مانند Adobe پیشگام در عرصه ادغام واترمارکها و متادیتای اثبات منشا در ابزارهای کاربری هستند. چنین همکاریهایی نشان میدهد بخش خصوصی میتواند موتور اجرایی سیاستگذاریهای امنیت دیجیتال باشد.
ج) استانداردسازی جهانی بهرغم تنشهای منطقهای
با توجه به تفاوت سیاستها و قوانین ملی، ایجاد یک چارچوب استاندارد جهانی (نظیر پروژه “AI & Multimedia Authenticity” در ITU) ضروری است تا از سوءاستفاده و اعمال قوانین ناهمگون جلوگیری شود.
د) آموزش دیجیتال، نیاز اساسی
توصیه برای مهارتآموزی کاربران نه تنها در سطح فنی بلکه در سطح درکی و شناختی، نشاندهندهی اهمیت پرورش نسل جدید آگاه دیجیتال است.
جمعبندی اجرایی
| ارزش کلیدی | پیشنهادهای اجرایی |
|---|---|
| احراز اصالت محتوا | واترمارک دیجیتال، متادیتا در ویدیوها |
| استانداردسازی جهانی | همکاری بینالمللی برای ایجاد چارچوبهای مشترک |
| شفافیت و قابل اطمینان | نمایش اطلاعات منشا محتوا در پلتفرمهای اجتماعی |
| آموزش و توانمندسازی | برنامههای سواد دیجیتال و ارتقای آگاهی کاربران |
