مدل‌های AI در کشف داروها کاربردی‌تر شدند

گزارش منتشرشده در ژورنال GEN نشان می‌دهد شرکت‌هایی مانند Retro Biosciences با استفاده از هوش مصنوعی و فناوری میکروفلوئیدیک در سطح سلول‌های منفرد، اقدام به توسعه درمان برای اختلالات مرتبط با سن کرده‌اند. همچنین شرکت ‎SandboxAQ اشاره می‌کند که هنوز «لحظه ChatGPT دارو» نرسیده است؛ چرا که داده‌های متنی کافی نیستند و نیاز به مدل‌های بزرگ‌تر و مبتنی بر فیزیک وجود دارد.

تحلیل: این خبر نشانه‌ای است از ورود AI به حوزه‌های تخصصی‌تر و علمی‌تر؛ نه صرفاً تولید محتوا یا خدمات عمومی. کاربرد AI در بیوتکنولوژی و داروسازی، در صورتی که موفق شود، می‌تواند بازار عظیمی ایجاد کند. اما چالش‌هایی شامل: نیاز به داده‌های با کیفیت بالا، تخصص‌های میان‌رشته‌ای، مقررات بهداشتی و اعتبارسنجی علمی دقیق وجود دارد. شرکت‌های فعال در این حوزه باید ترکیبی از فناوری، علم و تعاون با دانشگاه‌ها داشته باشند.

1. از آزمایشگاه به درمان: تغییر ورودی عرصه AI
   این خبر نشان می‌دهد که هوش مصنوعی در حال عبور از کاربردهای عمومی (مثل تولید محتوا یا خدمات مشتری) به بخش‌های بسیار تخصصی و علمی‌تر شده است — یعنی صنایع بیوتکنولوژی و داروسازی. وقتی Retro Biosciences و سایر شرکت‌ها میکروفلوئیدیک (microfluidics) را با AI ترکیب می‌کنند، هدفشان شناسایی سلول‌ها، مسیرهای مولکولی یا فرآیندهای زیستی بسیار دقیق است که پیش از این با روش‌های سنتی قابل مشاهده نبودند.
2. مزایا و فرصت‌ها
   • کاهش زمان توسعه دارو: دستگاه‌های میکروفلوئیدیک امکان انجام آزمایش‌های سنگین و با حجم بالا در مقیاس سلول‌های منفرد را فراهم می‌کنند؛ AI با سرعت بالا می‌تواند الگوهای بحرانی را استخراج کند.
   • ورود AI به طراحی مولکول و پیش‌بینی تعامل دارو–هدف (protein–ligand binding): گزارش به این نکته اشاره دارد که پیشرفت‌هایی در زمینه پیش‌بینی «affinity» مولکول‌ها رخ داده است که می‌تواند هزینه‌های آزمایشگاهی را کاهش دهد.
   • باز کردن بازار جدید: اگر AI بتواند به طراحی داروهای شخصی‌سازی‌شده یا برای بیماری‌های کمترتوجه‌شده کمک کند، بازار عظیمی برای شرکت‌های فناوری و داروسازی باز خواهد شد.
3. چالش‌ها و موانع
   • داده‌های با کیفیت بالا: برای آموزش مدل‌های دقیق، داده‌های گسترده، تمیز و با برچسب مناسب نیاز است. گزارش تاکید کرده که هنوز نمی‌توان صرفاً با متن یا داده عمومی به راه‌حل اعتماد کرد.
   • ادغام تخصص‌ها: ترکیب دانش بیولوژی، شیمی، میکروفلوئیدیک و AI میان‌رشته‌ای است و نیاز به تیم‌های متعهد دارد.
   • مقررات، ایمنی و اعتبار علمی: داروها با استانداردهای بسیار بالا و آزمون‌های بالینی روبرو هستند؛ صرفاً فناوری نمی‌تواند جایگزین فرآیند قانونی شود.
   • «لحظهٔ ChatGPT دارو» هنوز رخ نداده: به گفته SandboxAQ، مدل‌های LLM مبتنی بر متن کافی نیستند؛ باید مدل‌هایی مبتنی بر فیزیک، شبیه‌سازی مولکولی و دانش تخصصی داشته باشیم.
4. پیام برای صنایع و کشورها
   • شرکت‌ها باید نگاهشان را فراتر از سرویس‌های عمومی AI ببرند و به کاربردهای عمقی‌تر، مانند داروسازی و علوم زیستی فکر کنند.
   • کشورهایی با صنعت دارویی قوی یا نیاز به درمان‌های پیشرفته (مثل ایران) می‌توانند از این روند بهره ببرند—but باید زیرساخت داده، مقررات، و تیم‌های تحقیقاتی داشته باشند.
   • سرمایه‌گذاری روی زیرساخت‌های AI (پردازش، ذخیره‌سازی، همگرایی داده‌های زیستی) اهمیت بالایی دارد.

جمع‌بندی

پیشرفت هوش مصنوعی در کشف دارو نه صرفاً یک نوآوری فناورانه است بلکه گامی است در جهت تحول بنیادین صنعت داروسازی. اگرچه به نظر هنوز «لحظهٔ بزرگ» فرا نرسیده، اما ترکیب میکروفلوئیدیک، شبیه‌سازی مولکولی و AI نشان می‌دهد که فناوری در مسیر تغییر است و نباید صرفاً به ابزار نگاه کرد — بلکه به بستر تحول علوم زیستی.

پرایم سیستم، رهبر فناوری اطلاعات در قزوین و زنجان، با افتخار نمایندگی رسمی معتبرترین برندهای ایران و جهان است:

۱- تخت جمشید:
پرایم سیستم، پیشگام سخت‌افزار، گیمینگ، رندرینگ و لوازم جانبی کامپیوتر

۲- سیناپ:
پرایم سیستم، سیستم‌های AIDC
پیشرو در شناسایی خودکار و جمع‌آوری داده، نرم‌افزارهای انبار و لجستیک و تجهیزات بارکد/RFID برای صنایع تولیدی، خرده‌فروشی و راه‌حل‌های دقیق برای زنجیره تأمین.

۳- ماپرا:
پرایم سیستم، تحول دیجیتال صنعت F&B
نرم‌افزار یکپارچه مدیریت فروش، انبارداری، باشگاه مشتریان و رزرو آنلاین بر پایه فناوری ابری و داده‌محور، همراه هزاران رستوران، کافه و فست‌فود برای مدیریت بدون محدودیت مکان/زمان، افزایش کارایی و هوشمندسازی عملیات.

۴- سخت‌افزار:
پرایم سیستم، پیشتاز قطعات دیجیتال
فروش آنلاین/آفلاین قطعات کامپیوتر و دیجیتال و نمایندگی برندهای ایرانی/خارجی، ارسال به تمام ایران، سیستم‌های گیمینگ/رندرینگ/ماینینگ و تیم اورکلاکر حرفه‌ای. تولید محتوای تخصصی، برترین فروشگاه سخت افزار و نرم افزار قزوین/زنجان.

۵- نیلپر:
پرایم سیستم، تولیدکننده محصولات ارگونومیک، کوله و کیف
تمرکز بر کیفیت، طراحی دانش‌محور و بازارهای اداری/آموزشی/رستورانی. مدیریت استراتژیک برای رضایت مشتری.

۶- زبرآسیا:
پرایم سیستم، فناوری AIDC و بارکد
تسهیل در جمع‌آوری داده بدون خطا با تمرکز بر بارکد و AID، راه‌حل‌های اطلاعاتی برای صنایع، افزایش سرعت/دقت و برنامه‌ریزی منابع. تکیه بر متخصصان داخلی و دانش جهانی، جلب اعتماد مشتریان.

پرایم سیستم | پلتفرم ابری ماپرا، سخت افزار و لوازم جانبی