خطر حباب بازار AI؛ ریسک سقوط

• روند خبر: نگرانی‌ها از شکل‌گیری حباب در سرمایه‌گذاری حوزه هوش مصنوعی، مشابه بحران دات‌کام، در حال افزایش است. سهام شرکت‌هایی مانند Nvidia و Palantir با کاهش مواجه شده و گزارشی از MIT نشان می‌دهد حدود ۹۵٪ شرکت‌هایی که در پروژه‌های مولد AI سرمایه‌گذاری کرده‌اند، هنوز بازگشت مالی نداشته‌اند. اشاره‌ شده فدرال رزرو هم به این تنش‌ها با امکان تعدیل نرخ بهره واکنش نشان داده است.
• تحلیل: اگرچه سرمایه‌گذاری در AI ادامه دارد، اما روند کنونی نشان می‌دهد فقدان بازده واضح، نگرانی‌ها را تشدید کرده است. از این رو توجه سرمایه‌گذاران به شرکت‌های بزرگ و پایدارتری مانند گوگل، مایکروسافت و متا جلب شده است.

خطر حباب بازار AI: آیا سقوط در انتظار است؟

۱. زیربنای نگرانی‌ها

انفجار سرمایه‌گذاری در هوش مصنوعی

برخی تخمین‌ها نشان می‌دهد شرکت‌های بزرگی مانند Google، Amazon، Microsoft و Meta در مجموعه در حال هزینه‌کرد حدود ۷۵۰ میلیارد دلار برای زیرساخت‌های AI هستند و تا سال ۲۰۲۹، سرمایه‌گذاری جهانی در این حوزه به ۳ تریلیون دلار می‌رسد.

بازدهی ضعیف پروژه‌ها

گزارش MIT نشان می‌دهد حدود ۹۵٪ از پروژه‌های مولد AI تاکنون بازده مالی واقعی نداشته‌اند. این یافته‌ها، شبیه دلایل بروز حباب‌های فناوری در گذشته هستند.

نسبت‌های ارزیابی تاریخی

تحلیل Bank of America نشان می‌دهد نسبت P/B (قیمت به ارزش دفتری) برای S&P 500 به رکورد ۵.۳ رسیده—فراتر از اوج حباب دات‌کام (۵.۱).

هشدارهای رسمی

• سم آلتمن (CEO OpenAI): بر رشد هیجانی سرمایه‌گذاران تأکید داشته و از احتمال شکل‌گیری حباب هشدار داده است.
• Erik Gordon (Business Insider): معتقد است سقوط این حباب می‌تواند خسارات بسیار گسترده‌تری نسبت به حباب دات‌کام ایجاد کند.

دوره “نصب فناوری” و تاریخ‌گرایی

مطابق با الگوی تاریخی کارلوتا پرز، تکنولوژی‌ها اغلب در فاز اولیه (Installation Phase) با سرمایه‌گذاری بیش‌ازحد، حباب و آشفتگی مواجهند پیش از اینکه به دوره «عصر طلایی» برسند.

۲. تحلیل اثرات احتمالی

ریسک اصلاح بازار

کاهش ناگهانی در ارزش سهام شرکت‌های بزرگ AI (مثل Nvidia و Palantir) و افت شاخص‌های Nasdaq و S&P همچنان ادامه دارد.

سرمایه‌گذاری محتاطانه‌تر

مدیران سرمایه‌گذاری به سمت سهام غیر-تک‌سهم، مانند شاخص‌های «برابری وزن» روی می‌آورند تا ریسک تمرکز در چند شرکت بزرگ کاهش یابد.

دو مسیر بالقوه

• ادامه رشد بنیادین: شرکت‌هایی مثل Meta، Microsoft و Google با ادغام AI در ساختار اصلی کسب‌وکار، همچنان قابل اعتماد باقی می‌مانند — حتی در صورت سقوط هیجانی.
• سقوط استارتاپ‌ها و SPVها: سرمایه‌گذاران خرد با سازوکارهایی مانند SPV، در معرض ریسک و ساختارهای پرهزینه قرار دارند.

۳. جمع‌بندی تحلیلی

در نهایت، AI در بلندمدت یک فناوری اساسی خواهد ماند، اما یک اصلاح بازار یا سقوط جزئی قابل انتظار است—مشروط بر اینکه سرمایه‌گذاران حساسیت خود را از دست ندهند.