تمرکز بیشتر بر زیرساخت متمرکز AI به جای صرف مدل
گزارش یادآور شده است که مسابقه جهانی هوش مصنوعی اکنون به سمت کنترل زیرساختهای فیزیکی مانند مراکز داده، تراشه و انرژی رفته است؛ بهعنوان مثال در ایالات متحده، مصرف برق مراکز داده در سال ۲۰۲۳ حدود ۴.۴٪ از کل مصرف بود و پیشبینی میشود تا ۲۰۲۸ به ۱۲٪ برسد.
تحلیل:
- این تحول معنایش این است که شرکتهایی که صرفاً مدل میسازند دیگر کافی نیست; کنترل «محل اجرا، زمین، خنکسازی، برق» به مزیت رقابتی تبدیل شده است.
- کشورها یا منطقههایی با انرژی ارزان، اقلیم مساعد و زمین ارزان ممکن است قطبهای آینده زیرساخت AI شوند (مثلاً نروژ، کانادا، خاورمیانه).
- برای کسبوکارها در کشورهای با زیرساخت ضعیف، پیادهسازی AI باید با برنامهریزی انرژی و زیرساخت همراه شود — نه صرفاً خرید مدل یا سرویس.
این گزارش به یکی از مهمترین تحولات راهبردی در صنعت هوش مصنوعی اشاره دارد:
مسابقه جهانی دیگر فقط بر سر ساخت مدلهای زبانی یا مولد (LLM) نیست، بلکه بر سر کنترل و مدیریت زیرساخت فیزیکی است — از جمله:
- مراکز داده (Data Centers)
- تراشههای محاسباتی (GPUs / ASICs)
- انرژی الکتریکی و سیستمهای خنکسازی
در گزارش آمده است که در ایالات متحده، مصرف برق مراکز داده در سال ۲۰۲۳ حدود ۴.۴٪ از کل برق کشور بوده و تا سال ۲۰۲۸ به ۱۲٪ خواهد رسید. این یعنی رشد مصرف سهبرابری ظرف پنج سال، عمدتاً بهدلیل رشد مدلهای مولد و کاربردهای گسترده AI در مقیاس سازمانی.
تحلیل راهبردی
۱. AI از مدل به زیرساخت تغییر جهت میدهد
در چند سال گذشته تمرکز جهان بر ساخت مدلهای جدید (مثل GPT، Gemini، Claude) بود، اما اکنون نقطهی گلوگاه محیط اجرا است، نه خود مدل.
مدلهای بزرگ بدون دسترسی پایدار به انرژی، پردازنده و مراکز داده، عملاً قابل استفاده نیستند.
این یعنی: ارزش آینده در «زیرساخت و بهرهوری انرژی» نهفته است، نه صرفاً در معماری مدل.
۲. قدرت ژئواقتصادی از نرمافزار به انرژی منتقل میشود
کشورهایی با انرژی ارزان و پایدار (مثل نروژ با برق آبی، عربستان با انرژی خورشیدی، و کانادا با سرمای طبیعی برای خنکسازی) در حال تبدیل شدن به قطبهای نوین AI هستند.
بهجای Silicon Valley، ممکن است در چند سال آینده شاهد شکلگیری «Data Valley»های جدید در شمال اروپا و خاورمیانه باشیم.
نتیجه: انرژی تبدیل به «سوخت استراتژیک عصر AI» شده است.
۳. رقابت میان مگاکمپانیها برای مالکیت زیرساخت
شرکتهایی مثل:
- Microsoft (با سرمایهگذاریهای میلیاردی در مراکز داده برای Azure AI)،
- Amazon / AWS (با توسعه Data Centerهای اختصاصی برای مدلهای سفارشی)،
- Nvidia (با کنترل عرضه GPU و ساخت پلتفرمهای نرمافزاری CUDA)،
در حال تصاحب لایههای فیزیکی و مجازی زیرساخت هستند.
این باعث میشود ورود شرکتهای کوچکتر یا کشورهایی بدون زیرساخت به این حوزه سختتر شود.
۴. پیامد برای کشورهای درحالتوسعه
در کشورهایی مثل ایران، پاکستان، قزاقستان یا مالزی، تمرکز صرف بر آموزش مدلهای بومی یا ترجمه مدلهای خارجی بدون توجه به انرژی و دیتاسنتر، منجر به شکست پروژهها میشود.
برای موفقیت، باید سه محور به موازات پیش برود:
- برنامه انرژی و تأمین پایدار برق
- توسعه مراکز داده خنک و مقاوم
- مدل بومی اقتصادی برای بهرهبرداری از AI (پردازش بهصرفه / مقیاسپذیر)
بدون این سه لایه، مدلهای هوش مصنوعی فقط در تئوری کارآمد خواهند بود، نه در مقیاس صنعتی.
۵. فرصتهای نوظهور
- استارتاپهایی که روی خنکسازی مراکز داده، انرژی تجدیدپذیر، مدیریت حرارت و بازیافت حرارتی GPU کار میکنند، اکنون در مرکز توجه سرمایهگذاران قرار گرفتهاند.
- شرکتهایی که بتوانند زیرساخت اشتراکی پردازش (AI Cloud Regional) بسازند، میتوانند از نیاز محلی به بهرهوری بهرهبرداری کنند.
جمعبندی تحلیلی
این خبر نقطهی عطفی در تحول صنعت هوش مصنوعی را نشان میدهد:
ما از «دورهی مدلمحور» وارد «دورهی زیرساختمحور» شدهایم.
آیندهی رقابت AI نه در تعداد پارامترهای مدل، بلکه در توان محاسبه، ذخیره، انرژی و خنکسازی تعیین میشود.
برای هر کشور یا شرکت:
اگر برق ندارید، مدل هم ندارید.
پرایم سیستم، رهبر فناوری اطلاعات در قزوین و زنجان، با افتخار نمایندگی رسمی معتبرترین برندهای ایران و جهان است:
۱- تخت جمشید:
پرایم سیستم، پیشگام سختافزار، گیمینگ، رندرینگ و لوازم جانبی کامپیوتر
۲- سیناپ:
پرایم سیستم، سیستمهای AIDC
پیشرو در شناسایی خودکار و جمعآوری داده، نرمافزارهای انبار و لجستیک و تجهیزات بارکد/RFID برای صنایع تولیدی، خردهفروشی و راهحلهای دقیق برای زنجیره تأمین.
۳- ماپرا:
پرایم سیستم، تحول دیجیتال صنعت F&B
نرمافزار یکپارچه مدیریت فروش، انبارداری، باشگاه مشتریان و رزرو آنلاین بر پایه فناوری ابری و دادهمحور، همراه هزاران رستوران، کافه و فستفود برای مدیریت بدون محدودیت مکان/زمان، افزایش کارایی و هوشمندسازی عملیات.
۴- سختافزار:
پرایم سیستم، پیشتاز قطعات دیجیتال
فروش آنلاین/آفلاین قطعات کامپیوتر و دیجیتال و نمایندگی برندهای ایرانی/خارجی، ارسال به تمام ایران، سیستمهای گیمینگ/رندرینگ/ماینینگ و تیم اورکلاکر حرفهای. تولید محتوای تخصصی، برترین فروشگاه سخت افزار و نرم افزار قزوین/زنجان.
۵- نیلپر:
پرایم سیستم، تولیدکننده محصولات ارگونومیک، کوله و کیف
تمرکز بر کیفیت، طراحی دانشمحور و بازارهای اداری/آموزشی/رستورانی. مدیریت استراتژیک برای رضایت مشتری.
۶- زبرآسیا:
پرایم سیستم، فناوری AIDC و بارکد
تسهیل در جمعآوری داده بدون خطا با تمرکز بر بارکد و AID، راهحلهای اطلاعاتی برای صنایع، افزایش سرعت/دقت و برنامهریزی منابع. تکیه بر متخصصان داخلی و دانش جهانی، جلب اعتماد مشتریان.
