انحصارطلبی Google؛ شکایت اتحادیه ناشران مستقل علیه «AI Overviews»
گروهی از ناشران مستقل اتحادیه اروپا با ارائه شکایت ضدگوگل به کمیسیون، مدعی عدم امکان انصراف از نمایش محتوایشان در بخش AI Overviews هستند.
تحلیل جامع:
- سهم درآمد از ترافیک اشتباه: ناشران میگویند Google با استفاده از دادههایشان، ترافیک مستقیم و درآمد تبلیغاتیشان را کاهش داده است.
- نگرانی از سلطه AI: این شکایت نخستین تلاش سازمانیافته برای مقابله با استفاده خودسرانه AI Search است.
- پیامدها: فشار برای قانونگذاری دقیقتر بر عملکرد AI Search و تضمین امکان انصراف ناشرها ایجاد میشود.
- چشمانداز: اگر EU کمیسیون اقدام کند، ممکن است قراردادهای جدید حق استفاده از محتوا را تغییر دهد یا نیاز به پرداخت به ناشران لحاظ کند.
گوگل با یک شکایت جدید ضد انحصار در اتحادیه اروپا مواجه شده است. این شکایت از سوی گروهی از ناشران مستقل مطرح شده و ادعا میکند که قابلیت AI Overviews گوگل در جستجوی گوگل، به دلیل سوءاستفاده از موقعیت مسلط خود در جستجوی آنلاین، باعث آسیب قابل توجهی به ترافیک، مخاطبان و درآمد آنها شده است.
جزئیات کلیدی شکایت
- سوءاستفاده از محتوا: ناشران مدعی هستند که AI Overviews گوگل، که خلاصههایی را با استفاده از محتوای وبسایتهای مختلف تولید کرده و آنها را در بالای نتایج جستجو به صورت برجسته نمایش میدهد، بدون اجازه از محتوای وب آنها سوءاستفاده میکند.
- کاهش ترافیک و درآمد: با ارائه خلاصههای تولید شده توسط هوش مصنوعی، گوگل ظاهراً نیاز کاربران به کلیک بر روی لینکهای اصلی ناشران را کاهش میدهد. این موضوع منجر به از دست دادن ترافیک، مخاطبان و درآمد برای ناشران مستقل، از جمله سازمانهای خبری، میشود.
- عدم وجود گزینه خروج (Opt-Out): یکی از نقاط اصلی اختلاف این است که ناشران در حال حاضر هیچ گزینهای برای جلوگیری از استفاده محتوایشان برای آموزش مدلهای هوش مصنوعی گوگل یا نمایش در AI Overviews ندارند، مگر اینکه به طور کامل از نتایج جستجوی عمومی گوگل خارج شوند. این وضعیت محتوای اصلی را در موقعیت نامناسبی قرار میدهد.
- درخواست اقدامات موقت: این شکایت همچنین شامل درخواستی برای اقدامات موقت فوری است تا از آنچه ناشران آن را “آسیب جبرانناپذیر” به کسبوکارهایشان و به رقابت توصیف میکنند، جلوگیری شود.
- تشابه با پرونده قضایی در آمریکا: این شکایت شبیه به یک دعوای قضایی مشابه در ایالات متحده توسط یک شرکت آموزش آنلاین است که همچنین ادعا کرده بود AI Overviews گوگل باعث کاهش تقاضا برای محتوای اصلی و تضعیف توانایی ناشران برای رقابت میشود.
- موضع گوگل: گوگل از قابلیتهای مبتنی بر هوش مصنوعی خود دفاع کرده و اظهار داشته است که آنها به کاربران کمک میکنند تا سوالات بیشتری را بررسی کنند و ترافیک قابل توجهی را به وبسایتها هدایت میکنند. این شرکت همچنین اشاره کرده است که ادعاها درباره ترافیک از جستجو اغلب بر اساس دادههای ناقص یا مغرضانه هستند.
این شکایت، تنش فزایندهای را بین غولهای فناوری و تولیدکنندگان محتوا در مورد استفاده از هوش مصنوعی در قابلیتهای جستجو و تأثیر آن بر چشمانداز نشر دیجیتال برجسته میکند. از نهادهای نظارتی در اتحادیه اروپا و بریتانیا (جایی که یک پیشنهاد مشابه به سازمان رقابت و بازار ارائه شده است) خواسته شده تا اقدام کرده و گزینههای خروج (opt-out) را برای تولیدکنندگان محتوا اجرا کنند.
تحلیل بیشتر شکایت ضد انحصار اتحادیه اروپا علیه AI Overviews گوگل
شکایت اخیر ناشران مستقل در اتحادیه اروپا علیه قابلیت AI Overviews گوگل، نشاندهنده نقطه عطفی در چالشهای قانونی پیرامون استفاده از هوش مصنوعی در خدمات جستجو است. هسته اصلی این شکایت بر ادعای سوءاستفاده گوگل از موقعیت مسلط خود در بازار جستجو متمرکز است. ناشران معتقدند که گوگل با نمایش خلاصههای تولید شده توسط هوش مصنوعی در بالای نتایج جستجو، بدون کسب اجازه مناسب و با وجود عدم ارائه گزینه انصراف (opt-out) مؤثر، به طور ناعادلانهای از محتوای آنها بهرهبرداری میکند.
مسائل اصلی مطرح شده:
- مصرف محتوا بدون اجازه: ناشران ادعا میکنند که گوگل محتوای آنها را برای آموزش مدلهای هوش مصنوعی خود و تولید خلاصههای AI Overviews استفاده میکند، که این کار منجر به کاهش کلیکها بر روی لینکهای اصلی و در نتیجه کاهش درآمد و ترافیک میشود.
- مشکل “عدم انصراف”: در حال حاضر، ناشران برای جلوگیری از استفاده محتوایشان در AI Overviews، باید به طور کامل از جستجوی گوگل خارج شوند که این امر به معنای نامرئی شدن کامل آنها در فضای آنلاین است. این وضعیت، آنها را در یک دوراهی “بپذیر یا محو شو” قرار میدهد.
- تأثیر بر اقتصاد محتوا: کاهش ترافیک و درآمد میتواند حیات مالی ناشران مستقل، به ویژه سازمانهای خبری، را به خطر اندازد و تنوع منابع اطلاعاتی برای عموم را تهدید کند.
چه اتفاقی بعد از این برای گوگل و هوش مصنوعی میافتد؟
فرآیند یک شکایت ضد انحصار در اتحادیه اروپا معمولاً چندین مرحله دارد و میتواند پیامدهای مهمی برای گوگل و استراتژی هوش مصنوعی آن داشته باشد:
- بررسی اولیه و تحقیقات: کمیسیون اروپا ابتدا شکایت را بررسی میکند. اگر این شکایت را معتبر بداند، تحقیقات رسمی را آغاز خواهد کرد. این تحقیقات میتواند شامل جمعآوری مدارک، درخواست اطلاعات از گوگل و ناشران، و انجام ارزیابیهای بازار باشد.
- اقدامات موقت: درخواست ناشران برای “اقدامات موقت” بسیار مهم است. اگر کمیسیون تشخیص دهد که خطری جدی و “جبرانناپذیر” وجود دارد، میتواند دستوراتی را صادر کند که گوگل را مجبور به تغییر رفتار خود قبل از پایان تحقیقات کامل کند. این میتواند شامل الزام گوگل به ارائه یک گزینه انصراف واقعی برای ناشران باشد.
- تصمیم و جریمههای احتمالی: در صورت اثبات نقض قوانین ضد انحصار، کمیسیون اروپا میتواند جریمههای سنگینی را بر گوگل اعمال کند که میتواند تا ۱۰ درصد از گردش مالی سالانه جهانی این شرکت برسد. علاوه بر جریمه، کمیسیون میتواند “اقدامات اصلاحی” را نیز اعمال کند که گوگل را ملزم به تغییر مدل کسبوکار یا عملکرد خود میکند تا رقابت عادلانه تضمین شود.
تأثیر بر استراتژی هوش مصنوعی گوگل:
- تعدیل AI Overviews: گوگل ممکن است مجبور شود نحوه عملکرد AI Overviews را به شدت تغییر دهد. این میتواند شامل بهبود شفافیت در مورد منبع محتوا، ارائه گزینههای انصراف موثرتر برای ناشران، و حتی مدلهای تقسیم درآمد یا پرداخت حق استفاده از محتوا باشد.
- مدلهای کسبوکار جدید: این شکایت میتواند گوگل را وادار کند تا مدلهای جدیدی را برای همکاری با ناشران و محتواسازان در زمینه هوش مصنوعی بررسی کند. این ممکن است شامل راهحلهای مجوزدهی (licensing) برای استفاده از محتوا یا ایجاد شراکتهای عادلانهتر باشد.
- رعایت مقررات: این پرونده همچنین بر تعهد گوگل به رعایت قوانین جدید مانند قانون بازارهای دیجیتال (DMA) در اتحادیه اروپا تأکید میکند که هدف آن ایجاد رقابت عادلانه در بازارهای دیجیتال است. گوگل ممکن است مجبور شود تغییراتی را در پلتفرمهای خود ایجاد کند تا با این مقررات جدید سازگار شود.
- الگوبرداری جهانی: نتیجه این شکایت میتواند به عنوان یک الگو برای سایر نهادهای نظارتی در سراسر جهان، از جمله بریتانیا و ایالات متحده، عمل کند که در حال حاضر نیز در حال بررسی مسائل مشابه هستند.
پیامدهای گستردهتر برای هوش مصنوعی و حق کپیرایت:
این شکایت بخشی از یک بحث گستردهتر جهانی در مورد حق کپیرایت و استفاده از محتوای موجود برای آموزش مدلهای هوش مصنوعی است.
- ناشران و هنرمندان به طور فزایندهای نگران استفاده بدون اجازه از آثارشان توسط هوش مصنوعی هستند.
- این پرونده میتواند به ایجاد چارچوبهای قانونی جدید برای تعیین چگونگی استفاده از دادهها برای آموزش هوش مصنوعی و همچنین حقوق مالکان محتوا کمک کند.
- احتمالاً شاهد افزایش پروندههای قضایی مشابه و فشار بر قانونگذاران برای ایجاد قوانین واضحتر در این زمینه خواهیم بود.
به طور کلی، این شکایت نقطه عطفی مهم در تعیین آینده تعامل بین هوش مصنوعی، محتوا و رقابت در فضای دیجیتال است و میتواند تأثیرات بلندمدتی بر نحوه توسعه و استقرار هوش مصنوعی توسط شرکتهای بزرگ فناوری داشته باشد.
قانون بازارهای دیجیتال DMA چیست؟
قانون بازارهای دیجیتال (DMA) یک مقررات مهم و پیشگامانه در اتحادیه اروپا است که هدف آن ایجاد بازارهای دیجیتالی عادلانه تر و رقابتی تر است. این قانون در تاریخ ۱ نوامبر ۲۰۲۲ (۱۰ آبان ۱۴۰۱) لازمالاجرا شد و بخش عمدهای از مفاد آن از ۲ مه ۲۰۲۳ (۱۲ اردیبهشت ۱۴۰۲) به مرحله اجرا درآمد.
هدف اصلی DMA
هدف اصلی DMA جلوگیری از سوءاستفاده شرکتهای بزرگ فناوری (که به عنوان “دروازهبان” یا “Gatekeepers” شناخته میشوند) از قدرت بازار خود است. این قانون به دنبال تضمین این است که این شرکتها به گونهای منصفانه رفتار کنند و فضا را برای ورود بازیگران جدید به بازار باز بگذارند.
چه کسی “دروازهبان” محسوب میشود؟
DMA معیارهای عینی و مشخصی را برای شناسایی شرکتهایی که به عنوان “دروازهبان” در بازارهای دیجیتال عمل میکنند، تعریف میکند. این معیارها معمولاً شامل موارد زیر است:
-
تأثیر قابل توجه بر بازار داخلی اتحادیه اروپا: معمولاً شامل شرکتهایی با درآمد سالانه حداقل ۷.۵ میلیارد یورو در اتحادیه اروپا در سه سال مالی گذشته، یا ارزش بازار حداقل ۷۵ میلیارد یورو است.
-
ارائه خدمات پلتفرم اصلی (Core Platform Services) به عنوان یک واسطه مهم: به این معنی که پلتفرم آنها بیش از ۴۵ میلیون کاربر فعال ماهانه در اتحادیه اروپا و بیش از ۱۰ هزار کاربر تجاری فعال سالانه در اتحادیه اروپا داشته باشد.
-
موقعیت تثبیتشده و پایدار در بازار: به این معنی که این موقعیت واسطهای در طول زمان دوام آورده و به راحتی قابل تغییر نباشد.
نمونههایی از “دروازهبانها” که تاکنون توسط کمیسیون اروپا تعیین شدهاند، شامل شرکتهایی مانند گوگل، اپل، متا (فیسبوک، اینستاگرام، واتساپ)، آمازون و مایکروسافت میشوند که خدماتی مانند موتورهای جستجو، سیستمعاملها، مرورگرهای وب، فروشگاههای اپلیکیشن، شبکههای اجتماعی و خدمات پیامرسانی را ارائه میدهند.
“بایدها” و “نبایدها”ی DMA برای دروازهبانها
DMA لیستی از “بایدها” (الزامات) و “نبایدها” (ممنوعیتها) را برای دروازهبانها تعیین میکند که باید در عملیات روزانه خود رعایت کنند. برخی از مهمترین آنها عبارتند از:
بایدها (الزامات):
-
قابلیت همکاری (Interoperability): دروازهبانها باید امکان تعامل پذیری سرویسهای خود با سرویسهای شخص ثالث را فراهم کنند (مثلاً قابلیت ارسال پیام بین پلتفرمهای پیامرسان مختلف).
-
امکان حذف پیشفرضها: به کاربران اجازه دهند به راحتی تنظیمات پیشفرض را تغییر دهند یا نرمافزارهای از پیش نصب شده (مانند مرورگرها یا اپلیکیشنها) را حذف کنند.
-
دسترسی به دادهها: دسترسی کاربران تجاری (مثلاً کسبوکارهای کوچک که از پلتفرم استفاده میکنند) و حتی کاربران نهایی به دادههایی که از طریق استفاده از پلتفرم آنها تولید میشود، فراهم شود.
-
اجازه نصب اپلیکیشن از منابع دیگر (Sideloading): در برخی موارد، مانند سیستمعاملهای موبایل، دروازهبانها باید اجازه نصب اپلیکیشنها از منابع غیر از فروشگاه رسمی خود را بدهند (مثلاً از طریق فروشگاههای اپلیکیشن شخص ثالث).
-
شفافیت در تبلیغات: ابزارها و اطلاعات لازم را برای تبلیغکنندگان و ناشران فراهم کنند تا بتوانند صحت تبلیغات خود را به طور مستقل تأیید کنند.
نبایدها (ممنوعیتها):
-
خود ترجیحدهی (Self-preferencing): دروازهبانها نباید خدمات و محصولات خود را در رتبهبندیها یا نتایج جستجو نسبت به خدمات مشابهی که توسط اشخاص ثالث ارائه میشوند، در اولویت قرار دهند. (مثلاً گوگل نباید خدمات خود را در نتایج جستجو بالاتر از رقبا قرار دهد).
-
محدود کردن ارتباط با کاربران خارج از پلتفرم: نباید کاربران تجاری را از ارتباط مستقیم با مشتریان خود در خارج از پلتفرمهای دروازهبان منع کنند (مثلاً یک فروشنده نباید از ارتباط مستقیم با مشتریانش پس از خرید از یک پلتفرم فروش آنلاین منع شود).
-
استفاده از دادههای غیر عمومی کسبوکارها برای رقابت با آنها: دروازهبانها نباید از دادههای غیر عمومی جمعآوریشده از کاربران تجاری خود برای رقابت ناعادلانه با آنها استفاده کنند.
-
پیوند دادن اجباری خدمات: نباید کاربران را مجبور کنند تا برای دسترسی به یک سرویس، سرویسهای دیگر دروازهبان را نیز استفاده کنند.
-
ردیابی کاربران بدون رضایت مؤثر: ردیابی کاربران نهایی برای هدف قرار دادن تبلیغات، بدون کسب رضایت مؤثر آنها ممنوع است.
پیامدهای عدم رعایت DMA
عدم رعایت قوانین DMA میتواند منجر به جریمههای بسیار سنگینی شود:
-
جریمههای مالی: تا ۱۰ درصد از گردش مالی سالانه جهانی شرکت.
-
جریمههای بالاتر در صورت تکرار: تا ۲۰ درصد از گردش مالی سالانه جهانی در صورت نقض مکرر قوانین.
-
اقدامات اصلاحی ساختاری: در صورت نقضهای سیستماتیک و مکرر، کمیسیون اروپا میتواند اقدامات اصلاحی ساختاری را اعمال کند، که میتواند شامل الزام شرکت به فروش بخشهایی از کسبوکار خود نیز باشد (البته این به عنوان آخرین راهحل در نظر گرفته میشود).
اهمیت DMA
DMA یک تغییر اساسی در رویکرد نظارتی اتحادیه اروپا نسبت به شرکتهای بزرگ فناوری است. به جای تکیه صرف بر قوانین رقابت سنتی که پس از وقوع مشکل وارد عمل میشوند، DMA رویکردی پیشگیرانه (ex ante) دارد و قوانینی را از پیش برای جلوگیری از رفتار ضد رقابتی تعیین میکند. هدف نهایی آن این است که نوآوری را تشویق کند، انتخابهای بیشتری برای مصرفکنندگان فراهم آورد، و محیط کسبوکار عادلانهتری را برای شرکتهای کوچکتر در فضای دیجیتال ایجاد کند.
AI Overviews چیست؟
AI Overviews (قبلاً با نام Search Generative Experience یا SGE شناخته میشد) قابلیتی جدید در جستجوی گوگل است که با استفاده از هوش مصنوعی مولد (Generative AI)، خلاصههایی جامع و خودکار از اطلاعات مرتبط با جستجوی کاربر را در بالای نتایج جستجو نمایش میدهد. به جای اینکه فقط فهرستی از لینکها را ببینید، یک پاسخ خلاصهشده و مستقیم از هوش مصنوعی دریافت میکنید که اطلاعات را از منابع مختلف وب گردآوری کرده است.
مزایای AI Overviews
-
صرفهجویی در زمان: مهمترین مزیت، سرعت بخشیدن به فرآیند یافتن اطلاعات است. کاربران میتوانند پاسخهای سریع و خلاصهشدهای را بدون نیاز به کلیک روی چندین لینک دریافت کنند. این برای سوالاتی که پاسخهای مستقیمی دارند (مثل “چگونه یک کیک ساده بپزیم؟” یا “سرمایه نروژ کجاست؟”) بسیار مفید است.
-
پاسخهای جامعتر: AI Overviews میتواند اطلاعات را از چندین منبع ترکیب کند و خلاصهای جامعتر از آنچه ممکن است در یک وبسایت پیدا کنید، ارائه دهد. این به کاربران کمک میکند تا دیدگاههای مختلف را سریعتر درک کنند.
-
کشفیات جدید: گاهی اوقات، AI Overviews میتواند ایدههای مرتبط جدیدی را پیشنهاد دهد که شاید کاربر در جستجوی اولیه خود به آنها فکر نکرده بود، و به این ترتیب به کاوش عمیقتر موضوع کمک میکند.
-
پردازش زبان طبیعی بهتر: این قابلیت، جستجو را بیشتر شبیه به یک مکالمه میکند. کاربران میتوانند سوالات پیچیدهتر و طبیعیتری بپرسند و انتظار پاسخهای دقیقتری را داشته باشند.
-
خلاصهسازی محتوا: برای محتواهای طولانی، این قابلیت میتواند نکات کلیدی را استخراج و به کاربر ارائه دهد.
معایب AI Overviews
-
کاهش ترافیک برای ناشران و وبسایتها: این یکی از بزرگترین نگرانیهاست و در شکایت ضد انحصار اخیر اتحادیه اروپا نیز مطرح شده است. وقتی کاربران پاسخ خود را مستقیماً در بالای صفحه جستجو دریافت میکنند، تمایل کمتری به کلیک روی لینکهای اصلی دارند. این میتواند منجر به کاهش ترافیک، درآمد تبلیغاتی و در نهایت، پایداری مالی وبسایتها و ناشرانی شود که تولیدکننده محتوا هستند.
-
مشکلات دقت و اطلاعات نادرست (Hallucinations): هوش مصنوعی مولد ممکن است گاهی اوقات اطلاعات نادرست، نامربوط یا حتی “هذیان” (hallucinations) تولید کند. اگرچه گوگل در تلاش است تا این موارد را به حداقل برساند، اما هنوز خطر ارائه اطلاعات غلط وجود دارد.
-
نبود عمق و جزئیات: خلاصههای AI Overviews میتوانند اطلاعات را سطحی ارائه دهند. برای موضوعاتی که نیاز به تحقیق عمیق یا درک جزئیات دارند، این خلاصهها کافی نیستند و همچنان نیاز به مراجعه به منابع اصلی وجود دارد.
-
مسائل کپیرایت و سوءاستفاده از محتوا: همانطور که در پرونده اتحادیه اروپا دیدیم، استفاده از محتوای وبسایتها برای آموزش AI و تولید خلاصهها بدون اجازه یا جبران مناسب، یک نقطه اختلاف جدی است.
-
کاهش تنوع دیدگاهها: اگر کاربران کمتر روی لینکهای مختلف کلیک کنند، ممکن است کمتر در معرض دیدگاهها و منابع اطلاعاتی متنوع قرار بگیرند و بیشتر به خلاصهای که گوگل ارائه میدهد، متکی شوند.
-
عدم شفافیت در منبعدهی: اگرچه AI Overviews لینکهایی را به منابع اصلی ارائه میدهد، اما هنوز هم این سوال مطرح است که آیا اعتبار کافی به تولیدکنندگان اصلی محتوا داده میشود یا خیر.
ارزش افزودهای که AI Overviews برای گوگل ایجاد میکند
-
ارتقاء تجربه کاربری و حفظ کاربران: با ارائه پاسخهای سریعتر و جامعتر، گوگل تجربه کاربری را بهبود میبخشد. این باعث میشود کاربران بیشتر به گوگل مراجعه کنند و کمتر به موتورهای جستجوی رقیب یا پلتفرمهای دیگر (مانند شبکههای اجتماعی برای یافتن اطلاعات) بروند.
-
جذب تبلیغات مرتبطتر: با درک عمیقتر از قصد کاربر از طریق هوش مصنوعی، گوگل میتواند تبلیغات هدفمندتر و مرتبطتری را نمایش دهد، که این امر به افزایش نرخ کلیک و درآمد تبلیغاتی منجر میشود.
-
پیشی گرفتن از رقبا: در عصر هوش مصنوعی، شرکتهایی که بتوانند بهترین و هوشمندانهترین تجربه جستجو را ارائه دهند، پیشتاز خواهند بود. AI Overviews به گوگل کمک میکند تا در این رقابت از سایرین جلوتر بماند و رهبری خود را در بازار جستجو تقویت کند.
-
جمعآوری دادههای بیشتر برای بهبود AI: هر تعامل کاربر با AI Overviews دادههای ارزشمندی را برای گوگل فراهم میکند تا مدلهای هوش مصنوعی خود را بهبود بخشد، دقت آنها را افزایش دهد و قابلیتهای جدیدی را توسعه دهد.
-
افزایش زمان ماندگاری در صفحه (Dwell Time): با ارائه پاسخهای کاملتر در خود صفحه جستجو، کاربران ممکن است زمان بیشتری را در صفحه نتایج جستجوی گوگل بگذرانند، حتی اگر کمتر روی لینکها کلیک کنند.
-
ایجاد پلتفرمی برای خدمات آینده: AI Overviews میتواند به عنوان بستری برای ارائه خدمات و ویژگیهای مبتنی بر هوش مصنوعی در آینده عمل کند، از جمله ادغامهای عمیقتر با سایر محصولات گوگل.
به طور خلاصه، AI Overviews تلاش گوگل برای بازتعریف جستجو در عصر هوش مصنوعی است. در حالی که مزایای قابل توجهی برای کاربران دارد، چالشها و نگرانیهای مهمی را نیز برای ناشران و اکوسیستم محتوای آنلاین ایجاد میکند که باید مورد توجه قرار گیرند تا آیندهای منصفانه و پایدار برای وب رقم بخورد.
