اسکات بسنت(وزیر خزانهداری آمریکا): دولت باید پتانسیل اقتصادی AI را بشناسد
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، در مصاحبهای با Fox Business تاکید کرد فدرال رزرو باید تأثیر مثبت AI بر بهرهوری را جدی بگیرد. او به یاد دوران اینترنت اشاره کرد که در ابتدا نادیده گرفته شد، اما در نهایت تحولآفرین بود.
تحلیل: این نگاه دولت را به پذیرش AI بهمثابه محرک رشد کلان متوجه میکند، اما تردیدهایی درباره تحقق بازده زودهنگام نیز مطرح است.
اسکات بسنت (Scott Bessent)، از کارشناسان برجسته اقتصاد دیجیتال و نوآوری فناورانه، اخیراً هشدار داده که دولتها هنوز بهطور کامل پتانسیل اقتصادی هوش مصنوعی (AI) را درک نکردهاند و این میتواند به عقبماندگی کشورها در رقابت جهانی منجر شود.
پیام کلیدی سخن بسنت
- AI فقط ابزار تکنولوژیک نیست، بلکه زیرساختی برای رشد اقتصادی آینده است؛ مشابه برق یا اینترنت.
- بسنت تاکید دارد که کشورها باید AI را بهعنوان دارایی راهبردی ملی در نظر بگیرند، نه صرفاً ابزار تحقیقاتی یا سرگرمی.
- او هشدار داد که اگر دولتها رویکرد منفعل داشته باشند، شکاف اقتصادی–تکنولوژیک میان کشورها عمیقتر خواهد شد.
دلایل اهمیت موضوع
- تحولات بازار کار:
- هوش مصنوعی میتواند تا سال ۲۰۳۰، بین ۱۵ تا ۲۵ درصد مشاغل سنتی را دگرگون کند.
- کشورهایی که زودتر مهارتآموزی و بازآموزی نیروهای کار را سامان دهند، برنده خواهند بود.
- مزیت رقابتی شرکتها:
- بسنت اشاره کرد که شرکتهایی که امروز در AI سرمایهگذاری میکنند، فردا راندمان بالاتر، هزینه کمتر و دسترسی به بازارهای جهانی بیشتری خواهند داشت.
- نمونه روشن: شرکتهایی مثل NVIDIA، Microsoft و ByteDance که از AI سود مستقیم و غیرمستقیم گرفتهاند.
- زنجیره ارزش اقتصادی:
- بسنت بر این باور است که AI نهتنها در صنایع تکنولوژی، بلکه در کشاورزی، انرژی، حملونقل، و سلامت میتواند محرک رشد باشد.
- او مثال زد که حتی تغییرات کوچک در بهینهسازی انرژی توسط AI میتواند میلیاردها دلار صرفهجویی جهانی ایجاد کند.
ریسکها و تهدیدهایی که او مطرح کرد
- عدم تنظیمگری شفاف: اگر دولتها قوانین شفاف نگذارند، ممکن است AI به تمرکز قدرت در دست چند شرکت بزرگ منجر شود.
- وابستگی تکنولوژیک: کشورهایی که نتوانند زنجیره تأمین چیپ و زیرساختهای AI را بومیسازی کنند، کاملاً به چند قدرت جهانی وابسته خواهند شد.
- شکاف اجتماعی: رشد سریع AI بدون برنامه اجتماعی میتواند باعث افزایش بیکاری و شکاف طبقاتی شود.
پیشنهادهای بسنت برای دولتها
- سرمایهگذاری در R&D ملی: بودجههای کلان برای توسعه مدلهای بومی و آزمایشگاههای ملی.
- آموزش و مهارتآموزی گسترده: از دبیرستان تا دانشگاه باید آموزشهای AI وارد شود.
- مشارکت با بخش خصوصی: به جای انحصار دولتی، همکاری باز با استارتاپها و شرکتهای بینالمللی.
- تنظیمگری هوشمند: قوانین باید هم از سوءاستفاده جلوگیری کند و هم نوآوری را محدود نسازد.
پیامد برای اقتصاد جهانی
این دیدگاه نشان میدهد که در آینده نزدیک:
- کشورهایی که در AI فعالترند (مثل آمریکا، چین و هند)، رشد اقتصادی جهشی خواهند داشت.
- کشورهایی که به کندی واکنش نشان دهند، حتی اگر امروز صنعتی قوی داشته باشند، در دهه آینده قدرت رقابتی خود را از دست میدهند.
- AI میتواند به عامل تعیینکننده در جابهجایی مراکز قدرت اقتصادی تبدیل شود.
✅ جمعبندی:
سخنان اسکات بسنت یک هشدار استراتژیک است: AI باید به اولویت ملی و اقتصادی کشورها بدل شود. اگر دولتها به جای رویکرد تدافعی، سیاستهای پیشنگر و سرمایهگذاری جدی اتخاذ کنند، میتوانند از این موج تحول بهره ببرند. در غیر این صورت، عقبماندگی فناورانه و اقتصادی اجتنابناپذیر خواهد بود.
برای ترسیم ماتریس فرصت–تهدید (SWOT) دولتها در مواجهه با اقتصاد هوش مصنوعی باید دو بعد اصلی را ببینیم:
- فرصتها (O): حوزههایی که میتوانند محرک رشد اقتصادی و نوآوری باشند.
- تهدیدها (T): حوزههایی که ریسک بالایی دارند یا اگر مدیریت نشوند، بحرانزا خواهند شد.
همچنین باید نقاط قوت (S) و نقاط ضعف (W) دولتها را لحاظ کنیم (ظرفیت زیرساخت، قوانین، منابع انسانی و سرمایه).
ماتریس SWOT دولتها در اقتصاد هوش مصنوعی
| فرصتها (O) | تهدیدها (T) | |
|---|---|---|
| نقاط قوت (S) (زیرساخت داده، سرمایه ملی، نیروی متخصص) |
استراتژی SO (استفاده از قوت برای بهرهگیری از فرصتها) سرمایهگذاری در صنایع کلیدی AI (سلامت، کشاورزی هوشمند، حملونقل خودران). توسعه شهرهای هوشمند برای رشد اقتصادی پایدار. ایجاد مراکز داده ملی و ذخیرهسازی دادههای بومی. |
استراتژی ST (استفاده از قوت برای مقابله با تهدیدها) وضع چارچوبهای قانونی هوش مصنوعی برای جلوگیری از سوءاستفاده (Deepfake، دستکاری انتخابات). حمایت از سایبرسکیوریتی بومی در کنار AI. استفاده از قدرت مالی برای کاهش وابستگی به انحصار غولهای AI مثل NVIDIA، OpenAI. |
| نقاط ضعف (W) (فقدان قوانین مدرن، کمبود سرمایه انسانی یا R&D) |
استراتژی WO (جبران ضعفها با فرصتها) جذب سرمایهگذاری خارجی در اکوسیستم AI. ایجاد برنامههای آموزش نیروی انسانی (Data Science, AI Engineering). راهاندازی SandBoxهای قانونی برای تست محصولات AI پیش از ورود رسمی به بازار. |
استراتژی WT (حداقلسازی ضعف و تهدید) مدیریت بیکاری ساختاری با بازآموزی نیروی کار. جلوگیری از شکاف دیجیتال میان مناطق (تهران – شهرستانها / پایتخت – روستاها). تقویت دیپلماسی فناورانه برای دسترسی به تکنولوژیهای حیاتی و کاهش تحریم/انزوا. |
خروجی کلیدی برای دولتها
- حوزههای سرمایهگذاری مطمئن (Opportunity Focused):
- سلامت دیجیتال و Telemedicine
- کشاورزی هوشمند و امنیت غذایی
- انرژی هوشمند و بهینهسازی منابع
- شهرهای هوشمند و حملونقل خودران
- حوزههایی که نیاز به احتیاط دارند (Threat Focused):
- حوزههای پرریسک شغلی (خدمات مشتری، حسابداری، رسانه) → احتمال بیکاری بالا
- کاربردهای سیاسی و امنیتی AI → ریسک سوءاستفاده و بحران مشروعیت
- انحصار چیپها و سختافزار (NVIDIA, TSMC) → وابستگی ژئوپلیتیک
